دبیر شورای عالی فضای مجازی از در اختیار داشتن فناوریهایی برای شناسایی و قطع ارتباط پایانههای اینترنت ماهوارهای استارلینک خبر داده است. محمدامین آقامیری میگوید این تجهیزات آزمایش شدهاند و ایران در جریان اختلالات اینترنتی دیماه نیز از یکی از این فناوریها استفاده کرده است. او تأکید دارد که برخلاف تصور عمومی، استارلینک یک فناوری غیرقابل کنترل نیست و میتوان با ابزارهای فنی مناسب، عملکرد آن را محدود کرد.
آقامیری در توضیح سازوکار این فناوری به آنتنهای آرایه فازی یا Phased Array اشاره کرده است. این آنتنها برخلاف دیشهای معمولی ماهوارهای، پرتوهای رادیویی را به شکل جهتدار و متمرکز ارسال و دریافت میکنند و میتوانند جهت ارتباط خود را بهصورت الکترونیکی تغییر دهند. به همین دلیل، مقام مسئول معتقد است تجهیزات قدیمی پارازیتانداز که برای مختل کردن شبکههای ماهوارهای تلویزیونی استفاده میشدند، لزوماً در برابر استارلینک کارایی ندارند.
یکی از روشهایی که در بحث مقابله با استارلینک مطرح میشود، ایجاد اختلال رادیویی در ارتباط میان پایانه زمینی و ماهواره است. روش دیگر، شناسایی محل فعالیت تجهیزات و جمعآوری آنهاست. آقامیری مدعی شده فناوریهای جدید امکان شناسایی دقیقتر پایانهها را فراهم میکنند و این سامانهها به مرحله آزمایش و بهرهبرداری رسیدهاند. با این حال، جزئیات فنی این تجهیزات، محدوده پوشش آنها و میزان موفقیتشان بهصورت عمومی منتشر نشده است.
اما کارشناسان درباره تعمیم این ادعاها به قطع کامل استارلینک هشدار میدهند. آرین اقبال، متخصص شبکه، در بررسی این موضوع تأکید کرده که باید میان مختل کردن یک گیرنده، ایجاد اختلال در ارتباط ماهوارهای و از کار انداختن کل شبکه تفاوت قائل شد. از نگاه او، شناسایی و ضبط تجهیزات کاربران میتواند یکی از عملیترین روشهای مقابله باشد، اما کشف تعدادی پایانه به معنای توانایی خاموش کردن شبکه در مقیاس ملی نیست.
موضوع دیگر، تفاوت میان اختلال موقت و محدودسازی پایدار است. حتی اگر ارسال پارازیت در یک منطقه یا شرایط مشخص باعث افت کیفیت ارتباط شود، برای اثبات توانایی قطع سراسری باید اطلاعاتی درباره گستره جغرافیایی، مدت اختلال، تعداد پایانههای تحت تأثیر و امکان تکرار آن وجود داشته باشد. تاکنون دادههای عمومی و مستقلی که بتوان با اتکا به آنها ادعای کنترل کامل استارلینک در سراسر کشور را تأیید کرد، ارائه نشده است.
در نتیجه، اظهارات مقامهای مسئول نشان میدهد مقابله با اینترنت ماهوارهای وارد مرحلهای فراتر از فیلترینگ اینترنت زمینی شده و شناسایی تجهیزات، اختلال رادیویی و اقدامات میدانی نیز در دستور توجه قرار گرفتهاند. با این حال، تا زمانی که جزئیات فنی و شواهد قابل ارزیابی منتشر نشود، نمیتوان ادعای برخورداری از ابزارهای مقابله را معادل توانایی قطع کامل و دائمی استارلینک در ایران دانست.
برای درک بهتر خبر، باید سه سطح متفاوت را از هم جدا کرد: نخست، شناسایی و پیدا کردن محل پایانههای استارلینک؛ دوم، ایجاد اختلال در ارتباط تعدادی از آنها در یک محدوده مشخص؛ و سوم، قطع پایدار سرویس در سراسر کشور. موفقیت در دو سطح اول، لزوماً توانایی سطح سوم را ثابت نمیکند. همچنین آنتن آرایه فازی استارلینک، بهمعنای مصونیت کامل در برابر پارازیت نیست؛ اما مقابله با آن نیز با مختل کردن دیشهای معمولی تلویزیونی یکسان نیست.