یک مرکز داده عظیم در استان آلبرتای کانادا به‌دلیل میزان مصرف انرژی و گرمایی که ممکن است وارد محیط‌زیست کند، به موضوع یک مناقشه جدی تبدیل شده است. بر اساس ارزیابی اولیه یک فیزیک‌دان، مجموعه‌ای که با نام «Wonder Valley» شناخته می‌شود، در صورت بهره‌برداری کامل می‌تواند روزانه گرمایی معادل انرژی آزادشده از انفجار ۲۳ بمب اتمی هم‌اندازه بمب هیروشیما تولید کند. این پروژه هنوز در مرحله توسعه و برنامه‌ریزی قرار دارد و چنین ارقامی به عملکرد احتمالی آن در آینده مربوط می‌شوند.
این مجموعه را شرکت O’Leary Digital با پشتیبانی سرمایه‌گذار مشهور، کوین اولیری، دنبال می‌کند. سرمایه‌گذاری اعلام‌شده برای پروژه حدود ۷۰ میلیارد دلار کانادا است و قرار است در منطقه گرین‌ویو، در نزدیکی شهر گرند پریری در شمال‌غرب آلبرتا ساخته شود. هدف توسعه‌دهندگان، ایجاد زیرساختی عظیم برای پردازش‌های هوش مصنوعی و میزبانی سرورهای پرقدرت است؛ زیرساختی که در صورت تکمیل، در رده بزرگ‌ترین پردیس‌های دیتاسنتری جهان قرار می‌گیرد.
رابرت دیویس، فیزیک‌دان دانشگاه ایالتی یوتا، این برآورد را برای بررسی نگرانی‌های جامعه بومی استورجن لیک کری تهیه کرده است. محاسبات اولیه او نشان می‌دهد که مجموعه در زمان فعالیت کامل ممکن است به حدود ۹ گیگاوات برق نیاز داشته باشد؛ برقی که قرار است بخش مهمی از آن با نیروگاه‌های گاز طبیعی در محل تأمین شود. با در نظر گرفتن گرمای حاصل از تولید برق و فعالیت تجهیزات پردازشی، بار حرارتی مجموعه حدود ۱۶ تا ۱۸ گیگاوات برآورد شده است.
اما عبارت «۲۳ بمب اتمی» دقیقاً به چه معناست؟ این مقایسه به انرژی گرمایی انباشته‌شده در طول یک شبانه‌روز اشاره دارد، نه انفجار واقعی یا آزادشدن ناگهانی انرژی در یک لحظه. بمب اتمی انرژی خود را در زمانی بسیار کوتاه آزاد می‌کند، درحالی‌که دیتاسنتر و نیروگاه آن به‌صورت پیوسته گرما تولید می‌کنند. بنابراین این تشبیه برای نشان‌دادن بزرگی مقیاس انرژی به کار رفته و نباید آن را معادل قدرت تخریب یک انفجار هسته‌ای دانست.
نگرانی‌ها فقط به گرما محدود نمی‌شوند. در ارزیابی دیویس، انتشار سالانه دی‌اکسیدکربن این پروژه حدود ۳۰ میلیون تن تخمین زده شده؛ رقمی که به گفته او بیش از چهار درصد کل انتشار سالانه کانادا است. او همچنین درباره تأثیر گرمای دفع‌شده بر جنگل‌های منطقه، حیات‌وحش و شرایط زیست‌محیطی هشدار داده است. البته این ارقام برآوردهای اولیه‌اند و هنوز نمی‌توان آنها را نتیجه قطعی عملکرد یک مرکز داده فعال دانست.
اختلاف اصلی بر سر نحوه بررسی زیست‌محیطی پروژه است. دولت آلبرتا پیش‌تر اعلام کرده بود که این طرح به ارزیابی جامع اثرات زیست‌محیطی استانی نیاز ندارد؛ تصمیمی که جامعه بومی استورجن لیک کری آن را به چالش کشیده و برای بررسی قضایی آن اقدام کرده است. این جامعه معتقد است بررسی جداگانه مجوزهای آب، زمین و هوا نمی‌تواند تمام اثرات تجمعی چنین پروژه بزرگی را نشان دهد. در مقابل، وزارت محیط‌زیست آلبرتا تأکید کرده است که پروژه همچنان باید مجوزهای لازم را دریافت کند و ارزیابی‌های فنی مربوط به اثرات آن بر هوا، زمین و آب را ارائه دهد.
شرکت O’Leary Digital نیز اعلام کرده که به روند قانونی و نظارتی پایبند است و گفت‌وگو با جوامع بومی را ادامه می‌دهد. در نتیجه، هنوز نمی‌توان گفت پروژه با همین ظرفیت و مشخصات نهایی ساخته خواهد شد یا پیش‌بینی‌های مربوط به گرما و آلودگی آن دقیقاً محقق می‌شوند. بااین‌حال، این پرونده نشان می‌دهد توسعه زیرساخت‌های عظیم هوش مصنوعی فقط به تراشه و قدرت پردازش محدود نیست و تأمین برق، دفع گرما و پیامدهای زیست‌محیطی می‌توانند به چالش‌های اصلی این صنعت تبدیل شوند.
برای درک بهتر مقیاس پروژه، کافی است بدانیم مصرف برق پیش‌بینی‌شده آن حدود ۹ گیگاوات است؛ یعنی نیروگاهی با ظرفیت بسیار بالا باید به‌طور مداوم انرژی موردنیازش را تأمین کند. نکته مهم‌تر این است که وقتی نیروگاه و دیتاسنتر در یک محل فعالیت می‌کنند، بخش بزرگی از گرمای تولیدشده نیز در همان محدوده باقی می‌ماند. به همین دلیل، موضوع فقط میزان برق مصرفی نیست؛ نحوه خنک‌سازی و مدیریت گرمای دفع‌شده نیز باید پیش از بهره‌برداری به‌دقت بررسی شود.
