رصدخانه فضایی نیل گِرِلز سوئیفت (Neil Gehrels Swift Observatory) متعلق به ناسا، روز چهارشنبه ۴ نوامبر ۲۰۲۶ پس از بیش از ۲۲ سال فعالیت، وارد جو زمین شد و به مأموریت علمی خود پایان داد. این فضاپیما بر فراز منطقه شمال سوماترا در اندونزی وارد جو شد و در اثر گرمای شدید ناشی از ورود مجدد به جو، بخش عمده آن سوخت. با وجود احتمال باقی ماندن قطعات کوچک، گزارشی از خسارت یا آسیب انسانی منتشر نشده است.
سوئیفت در نوامبر ۲۰۰۴ با هدفی مشخص به فضا پرتاب شد: شناسایی و بررسی فوران‌های پرتو گاما؛ انفجارهایی بسیار پرانرژی که از شدیدترین رویدادهای شناخته‌شده در کیهان به شمار می‌روند. این رصدخانه با استفاده از سه ابزار تلسکوپی می‌توانست محل وقوع چنین رویدادهایی را شناسایی کند و در مدت کوتاهی تلسکوپ‌های خود را به سمت آن‌ها بچرخاند تا پیش از محو شدن نشانه‌های انفجار، اطلاعات بیشتری جمع‌آوری شود.
مأموریت اولیه سوئیفت تنها دو سال در نظر گرفته شده بود، اما این رصدخانه بیش از یک دهه فراتر از برنامه اولیه به فعالیت ادامه داد. در طول این مدت، بیش از ۲ هزار انفجار پرتو گاما و حدود ۱۴۰۰ ابرنواختر را بررسی کرد و به مطالعه سیاه‌چاله‌ها، فوران‌های پرتو ایکس، دنباله‌دارها و سیارک‌ها نیز پرداخت. داده‌های جمع‌آوری‌شده توسط این مأموریت در حدود ۷ هزار مقاله علمی مورد استفاده قرار گرفته‌اند.
پایان کار سوئیفت نتیجه فرسایش تدریجی مدار آن بود. افزایش فعالیت خورشید باعث افزایش چگالی و کشش جو بالایی زمین شد و ارتفاع مداری فضاپیما را سریع‌تر کاهش داد. سوئیفت سامانه پیشران مستقلی برای جبران این افت ارتفاع نداشت و سرانجام در ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶، هنگامی که ارتفاع آن به حدود ۲۷۵ کیلومتر رسیده بود، دیگر نتوانست به فعالیت علمی عادی ادامه دهد. ناسا در همان زمان پایان عملیات علمی آن را اعلام کرد.
پیش از سقوط، تلاش مهمی برای نجات این رصدخانه انجام شد. ناسا با شرکت خصوصی Katalyst Space قراردادی برای توسعه یک فضاپیمای رباتیک به نام LINK امضا کرده بود تا با نزدیک شدن به سوئیفت، آن را گرفته و به مداری بالاتر منتقل کند. این مأموریت در ژوئیه ۲۰۲۶ پرتاب شد، اما فضاپیمای نجات پس از بروز مشکل در کنترل وضعیت و جهت‌گیری نتوانست عملیات اتصال به سوئیفت را انجام دهد. در نتیجه، برنامه افزایش عمر عملیاتی رصدخانه کنار گذاشته شد.
سقوط سوئیفت به معنای برخورد یک تلسکوپ کامل با زمین نیست. هنگام ورود مجدد، سرعت بسیار زیاد و گرمای شدید باعث می‌شود بخش بزرگی از سازه در جو متلاشی یا تبخیر شود؛ هرچند ممکن است برخی قطعات متراکم‌تر باقی بمانند. ناسا پیش از ورود مجدد، خطر آسیب رسیدن به افراد را بسیار پایین و حدود یک مورد در ۲۱۰۰ برآورد کرده بود. این حادثه همچنین نشان می‌دهد که افزایش فعالیت خورشید فقط بر ارتباطات و شرایط فضایی اثر نمی‌گذارد، بلکه می‌تواند عمر عملیاتی ماهواره‌های مدار پایین زمین را نیز کوتاه کند.
با پایان مأموریت سوئیفت، اخترشناسان یکی از ابزارهای مهم خود را برای شناسایی سریع انفجارهای کیهانی از دست داده‌اند؛ بااین‌حال، آرشیو گسترده داده‌های آن همچنان در اختیار جامعه علمی قرار دارد و می‌تواند سال‌ها زمینه‌ساز پژوهش‌های جدید باشد. میراث این رصدخانه تنها در بیش از دو دهه فعالیت آن خلاصه نمی‌شود، بلکه در اطلاعاتی است که درباره رویدادهای پرانرژی جهان ثبت کرده و در اختیار دانشمندان گذاشته است.
