بازار خودرو ایران بار دیگر با احتمال افزایش سنگین قیمت کارخانه‌ای محصولات ایران‌خودرو روبه‌رو شده است. گزارش‌ها از درخواست افزایش ۵۵ درصدی قیمت خودروهای داخلی حکایت دارند؛ درخواستی که در صورت موافقت مراجع تصمیم‌گیر، می‌تواند هزینه خرید محصولات این خودروساز را به شکل چشمگیری افزایش دهد. این اتفاق در شرایطی مطرح شده که تولید ایران‌خودرو در هفت ماه نخست سال ۱۴۰۵ نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۲۴ درصد کاهش یافته است.
بر اساس آمار منتشرشده، ایران‌خودرو در هفت ماه ابتدایی امسال ۲۴۴ هزار و ۷۹۲ دستگاه خودرو تولید کرده؛ در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۳۲۳ هزار و ۸۵ دستگاه بود. به این ترتیب، تولید شرکت حدود ۷۸ هزار دستگاه کاهش پیدا کرده است. در مقابل، درآمد فروش ایران‌خودرو در همین بازه به حدود ۳۸۹ هزار میلیارد تومان رسیده که از رشد نزدیک به ۵۰ درصدی نسبت به سال قبل حکایت دارد.
نکته بحث‌برانگیز ماجرا، هم‌زمانی افت تولید با افزایش درآمد فروش و درخواست تازه برای بالا بردن قیمت‌هاست. البته افزایش درآمد لزوماً به معنای افزایش سود خالص نیست؛ زیرا رشد قیمت مواد اولیه، قطعات، دستمزد و هزینه‌های مالی می‌تواند بخش مهمی از درآمد شرکت را مصرف کند. با این حال، برای مصرف‌کننده‌ای که با کاهش قدرت خرید و قیمت‌های بالای خودرو مواجه است، درخواست افزایش ۵۵ درصدی می‌تواند به معنای دورتر شدن رؤیای خرید خودروی صفر باشد.
تحریم‌ها و زنجیره تأمین؛ روایت منابع خارجی از بحران خودروسازی ایران
#خبرگزاری رویترز در گزارشی در اول اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد آمریکا ایران‌خودرو و سایپا را در فهرست تحریم‌های جدید خود قرار داده است. در این گزارش آمده که این دو شرکت بیش از ۹۰ درصد بازار داخلی خودرو ایران را در اختیار دارند و تأمین‌کنندگان خارجی قطعات نیز هدف محدودیت‌های واشنگتن قرار گرفته‌اند. این فشارها می‌تواند دسترسی خودروسازان ایرانی به قطعات، تجهیزات و مسیرهای تأمین خارجی را دشوارتر کند.
گروه پژوهشی CRU نیز در ارزیابی صنعت خودرو در سال ۲۰۲۶، از کاهش حدود ۳۹۰ هزار دستگاهی پیش‌بینی تولید خودرو در ایران خبر داده و این رقم را معادل افت تقریبی ۳۰ درصدی نسبت به سال قبل دانسته است. این مؤسسه، اختلال در زنجیره تأمین، افزایش هزینه حمل‌ونقل و انرژی و توقف یا تعلیق تولید برخی خودروسازان را از عوامل فشار بر صنعت خودرو معرفی می‌کند. این برآورد، پیش‌بینی CRU است و نباید آن را با آمار قطعی تولید ایران‌خودرو در هفت ماه نخست سال یکسان دانست.
رانا پلاس با افزایش ۵۵ درصدی چقدر گران می‌شود؟
#برای درک تأثیر احتمالی درخواست جدید، می‌توان رانا پلاس را مثال زد. اگر قیمت مبنای این خودرو را حدود یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان در نظر بگیریم، افزایش فرضی ۵۵ درصدی می‌تواند قیمت آن را به حدود ۲ میلیارد و ۴۸۰ میلیون تومان برساند؛ یعنی ۸۸۰ میلیون تومان بیشتر از قیمت مبنا. البته این محاسبه صرفاً برای نشان دادن ابعاد احتمالی افزایش است و به معنای اعلام قیمت جدید یا تصویب افزایش یکسان برای تمام محصولات نیست.
در حال حاضر، درخواست افزایش ۵۵ درصدی هنوز به معنای صدور مجوز نهایی نیست. ایران‌خودرو در ۹ آبان نیز فهرست جدید قیمت کارخانه‌ای تعدادی از محصولات خود را منتشر کرده، اما این فهرست را نباید با تأیید درخواست جدید اشتباه گرفت. سرنوشت افزایش قیمت به تصمیم مراجع مسئول بستگی دارد و خریداران باید تا انتشار مصوبه رسمی، از قطعی دانستن ارقام احتمالی خودداری کنند.
مقایسه سه شاخص، تصویر روشن‌تری از وضعیت ایران‌خودرو می‌دهد: تولید در هفت ماه نخست سال ۲۴.۲ درصد کاهش یافته، درآمد فروش نزدیک به ۵۰ درصد رشد کرده و حالا درخواست افزایش ۵۵ درصدی قیمت مطرح شده است.
این سه عدد به‌تنهایی ثابت نمی‌کنند که سود شرکت افزایش یافته یا عملکرد آن بهتر شده است؛ اما نشان می‌دهند برای ارزیابی وضعیت خودروساز، صرفاً اعلام درآمد فروش کافی نیست و باید هزینه تولید، سود عملیاتی، موجودی انبار و تعداد خودروهای تحویل‌شده نیز بررسی شود. پرسش اصلی برای مشتریان این است: اگر افزایش قیمت تصویب شود، آیا بهبود تولید و کیفیت هم در کنار آن اتفاق خواهد افتاد؟
