شرکت نورالینک (Neuralink) متعلق به ایلان ماسک، از آزمایش قابلیتهای تازهای برای تراشه مغزی خود خبر داده که میتواند ارتباط افراد دارای اختلالات شدید گفتاری با دنیای دیجیتال را متحول کند. در این آزمایش، یک شرکتکننده توانسته است با استفاده از سیگنالهای مغزی تماس تلفنی برقرار کند، در اپلیکیشنهای آیفون متن بنویسد و حتی از هوش مصنوعی Grok برای انجام برخی وظایف رایانهای کمک بگیرد.
این قابلیتها در جریان یک برنامه فشرده ۷۲ ساعته توسعه پیدا کردند. مهندسان نورالینک به خانه یکی از شرکتکنندگان مطالعه بالینی VOICE رفتند تا ابزارهای تازه را در محیط واقعی و با کمک بازخورد مستقیم او طراحی و آزمایش کنند. هدف این برنامه، کاهش مراحل فیزیکی موردنیاز برای برقراری ارتباط و نزدیکتر کردن تجربه استفاده از تراشه به مکالمه و تعامل عادی بود.
یکی از جالبترین قابلیتهای آزمایششده، اتصال مستقیم رابط مغز و کامپیوتر به هوش مصنوعی Grok است. کاربر میتواند عبارت «Hey Neuralink» را در ذهن خود تصور کند و سپس درخواستش را بیان کند. سیستم قصد گفتاری او را از سیگنالهای مغزی تشخیص میدهد و فرمان را به عامل هوش مصنوعی منتقل میکند تا وظیفه موردنظر را روی رایانه انجام دهد. این قابلیت هنوز یک نمونه اولیه است، اما نشان میدهد نورالینک بهدنبال فراتر رفتن از کنترل ساده کامپیوتر با فکر کردن است.
قابلیت مهم دیگر به تماس تلفنی مربوط میشود. در این روش، صدای تولیدشده از طریق رابط مغزی به جریان صوتی میکروفون تماس آیفون منتقل میشود؛ در نتیجه، فرد میتواند بدون صحبت کردن با دهان، با شخص دیگری مکالمه کند. نورالینک در ویدئوی منتشرشده، نمونهای از تماس تلفنی شرکتکننده با همسرش را نمایش داده است. این ویژگی برای افرادی که بهدلیل بیماریهایی مانند ALS توانایی صحبت کردن را از دست دادهاند، اهمیت ویژهای دارد.
نورالینک همچنین قابلیت تشخیص خودکار قصد صحبت کردن را آزمایش کرده است. پیش از این، کاربر برای شروع و پایان رمزگشایی گفتار باید از یک دکمه استفاده میکرد؛ اما سیستم جدید تلاش میکند از روی فعالیت عصبی تشخیص دهد چه زمانی فرد قصد صحبت دارد و فرایند تبدیل سیگنال مغزی به گفتار را بهصورت خودکار آغاز یا متوقف کند. این تغییر میتواند نیاز به کنترلهای فیزیکی را کاهش دهد. امکان تایپ مستقیم در اپلیکیشنهای آیفون، اصلاح سریعتر کلمات اشتباه و دسترسی به قابلیت گفتار از صفحه قفل نیز از دیگر امکانات توسعهیافته هستند.
نکته قابلتوجه در این پروژه، شیوه توسعه آن است. بهجای آنکه مهندسان ماهها در آزمایشگاه روی یک محصول کار کنند و در پایان آن را در اختیار کاربر قرار دهند، نمونههای اولیه در کنار خود شرکتکننده ساخته و آزمایش شدهاند. طبق توضیحات منتشرشده، تیم مهندسی در این برنامه بیش از ۳۰ نسخه از اپلیکیشنها را آزمایش کرده و برخی رابطهای کاربری نیز در هفتههای بعد بهبود یافتهاند.
با وجود این پیشرفتها، نباید نمایش قابلیتهای جدید را با آمادهبودن یک محصول تجاری اشتباه گرفت. تراشهها و قابلیتهای موردبحث همچنان آزمایشی هستند و تأییدیه عرضه عمومی از سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) دریافت نکردهاند. نورالینک نیز هنوز آمار دقیقی درباره دقت تبدیل سیگنالهای مغزی به گفتار، سرعت پاسخگویی یا میزان خطای این قابلیتهای تازه منتشر نکرده است.
اتصال مغز به هوش مصنوعی چه تغییری ایجاد میکند؟
# اهمیت اتصال تراشه نورالینک به Grok در این نیست که کاربر بتواند یک سؤال را بدون تایپکردن از هوش مصنوعی بپرسد؛ چنین کاری با ابزارهای صوتی معمولی هم امکانپذیر است. تفاوت اصلی برای افرادی است که حتی توانایی استفاده از صدای خود را ندارند.
اگر این فناوری بتواند قصد گفتاری را با دقت و سرعت مناسب تشخیص دهد، فردی که بهدلیل بیماری امکان صحبت کردن یا تایپکردن ندارد، میتواند از هوش مصنوعی برای انجام کارهای دیجیتال کمک بگیرد. به این ترتیب، رابط مغز و کامپیوتر ممکن است از یک ابزار کمکی برای کنترل نشانگر، به درگاهی برای دسترسی به خدمات هوشمند تبدیل شود. البته هنوز مشخص نیست این تجربه در استفاده طولانیمدت و خارج از شرایط آزمایش تا چه اندازه قابلاعتماد خواهد بود.
تفاوت آزمایش جدید با قابلیتهای قبلی نورالینک
#
قابلیت |
کاربرد |
|---|
تماس تلفنی مغزی |
انتقال صدای تولیدشده از سیگنال مغز به تماس آیفون |
اتصال به Grok |
فعالکردن عامل هوش مصنوعی با تصور یک فرمان گفتاری |
تشخیص خودکار گفتار |
شروع و توقف رمزگشایی بدون فشردن دکمه |
تایپ در آیفون |
واردکردن متن در اپلیکیشنها با سیگنال مغزی |
اصلاح سریع متن |
ویرایش کلمات اشتباه رمزگشاییشده |
دسترسی از صفحه قفل |
شروع ارتباط بدون بازکردن قفل گوشی |