دیتاسنترهای فضایی در مسیر تحقق؛ بررسی طرح‌های اسپیس‌ایکس، گوگل و بلو اوریجین

شرکت‌های بزرگ فناوری از جمله اسپیس‌ایکس، گوگل و بلواوریجین در حال بررسی یا توسعه ایده‌ای جاه‌طلبانه برای انتقال دیتاسنترها به فضا هستند.

این طرح با هدف بهره‌گیری از انرژی خورشیدی نامحدود و کاهش فشار بر منابع زمینی، به‌ویژه در حوزه هوش مصنوعی، مطرح شده است. با وجود مزایای بالقوه، چالش‌هایی مانند هزینه‌های سنگین پرتاب، محدودیت ارتباطات فضایی و نگهداری سخت‌افزار در مدار همچنان مانع تجاری‌سازی این فناوری هستند.

در حالی که فشار بر زیرساخت‌های زمینی مراکز داده و مصرف بالای انرژی آنها رو به افزایش است، موج تازه‌ای از پروژه‌های جاه‌طلبانه در صنعت فناوری شکل گرفته که هدف آن انتقال بخشی از پردازش‌های هوش مصنوعی به مدار زمین است.

شرکت‌های بزرگ فناوری از جمله اسپیس‌ایکس، بلو اوریجین و گوگل در حال بررسی یا توسعه مفهومی هستند که بر اساس آن، دیتاسنترهای عظیم به جای زمین، در فضا مستقر شوند؛ جایی که انرژی خورشیدی تقریباً نامحدود و شرایط خلأ برای دفع حرارت، مزیت‌های بالقوه‌ای ایجاد می‌کند.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، اسپیس‌ایکس در حال توسعه نسل جدیدی از ماهواره‌های محاسباتی با نام پروژه‌های AI1 است که می‌توانند به‌عنوان دیتاسنترهای مداری عمل کنند. این ماهواره‌ها برای پردازش بارهای سنگین هوش مصنوعی طراحی شده‌اند و به زیرساختی متشکل از هزاران یا حتی میلیون‌ها ماهواره متصل متکی خواهند بود.

بنا به نوشته Axios ، این شرکت همچنین از احداث کارخانه عظیمی برای تولید انبوه ماهواره‌های محاسباتی خبر داده و هدف‌گذاری آن رسیدن به ظرفیت محاسباتی در مقیاس گیگاواتی در مدار زمین است.

در همین حال، گزارش‌ها حاکی از آن است که گوگل نیز در حال مذاکره با اسپیس‌ایکس برای استفاده از زیرساخت‌های فضایی جهت اجرای پروژه‌های آزمایشی دیتاسنترهای مداری است.

این طرح بخشی از برنامه تحقیقاتی گوگل با نام «Project Suncatcher» محسوب می‌شود که هدف آن بررسی امکان اجرای مدل‌های یادگیری ماشین در فضا است.

بر اساس این همکاری احتمالی، گوگل می‌تواند از ظرفیت محاسباتی عظیم اسپیس‌ایکس برای پردازش‌های هوش مصنوعی در مقیاس بسیار بزرگ بهره‌مند شود؛ هرچند هنوز این پروژه در مرحله آزمایشی و بسیار ابتدایی قرار دارد.

بلو اوریجین، شرکت فضایی متعلق به جف بزوس نیز وارد این رقابت شده و از طرح‌هایی برای ایجاد شبکه‌ای از ده‌ها هزار ماهواره پردازشی خبر داده است. هدف این پروژه، انتقال بخشی از بار پردازشی مراکز داده از زمین به مدار زمین و کاهش فشار بر منابع انرژی و آب در سطح زمین عنوان شده است.

طرفداران این ایده معتقدند که فضا می‌تواند مزایای مهمی برای مراکز داده آینده فراهم کند؛ از جمله دسترسی دائمی به انرژی خورشیدی و امکان دفع حرارت از طریق تابش در خلأ. با این حال، چالش‌های جدی نیز وجود دارد.

در باره دیتاسنتر در گیزمکس بیشتر بخوانید

- مذاکره گوگل و اسپیس ایکس برای ساخت دیتاسنتر فضایی

- آیا دیتاسنترهای فضایی جایگزین زیرساخت‌های زمینی دیتاسنترمی‌شوند؟

- اسپیس‌ایکس قصد دارد ۱ میلیون دیتاسنتر خورشیدی به مدار زمین بفرستد

هزینه‌های بسیار بالای پرتاب، دشواری تعمیر و ارتقای سخت‌افزار در مدار، محدودیت پهنای باند ارتباطی با زمین و همچنین مشکلات مربوط به مدیریت گرما و تابش‌های فضایی از جمله موانع اصلی تحقق این ایده هستند.

اگرچه مفهوم دیتاسنترهای فضایی هنوز در مراحل اولیه توسعه قرار دارد، اما ورود هم‌زمان شرکت‌هایی مانند اسپیس‌ایکس، گوگل و بلو اوریجین نشان می‌دهد که رقابت برای آینده زیرساخت‌های هوش مصنوعی وارد مرحله‌ای کاملاً جدید شده است؛ مرحله‌ای که در آن مرز بین زمین و فضا در حال کم‌رنگ شدن است.