تازهترین آمار سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی از وضعیت ارتباطات کشور نشان میدهد تلفن همراه همچنان بخش اصلی ارتباطات عمومی در ایران را در اختیار دارد. طبق دادههای فصلنامه آماری شماره ۵۷ رگولاتوری، ایرانیها در سهماهه نخست سال ۱۴۰۵ بیش از ۱۰۰ میلیارد دقیقه مکالمه در شبکه تلفن همراه داشتهاند؛ رقمی که حجم بسیار بالای استفاده از شبکه سیار در کشور را نشان میدهد.
بر اساس همین گزارش، میانگین مکالمه هر خط فعال در این دوره حدود ۱۹۲ دقیقه در ماه بوده است. به این ترتیب، تماس صوتی با وجود گسترش پیامرسانها و شبکههای اجتماعی همچنان بخش قابلتوجهی از ارتباطات روزمره کاربران ایرانی را تشکیل میدهد.
اما بخش جالبتر آمار به پیامک مربوط میشود. در بهار ۱۴۰۵ حدود ۸۶ میلیارد و ۱۴۶ میلیون پیامک در شبکه تلفن همراه کشور مبادله شده است. میانگین ارسال پیامک نیز حدود ۱۶۵ پیامک در ماه برای هر کاربر گزارش شده است.
این حجم پیامک در شرایطی ثبت شده که امروزه بسیاری از کاربران برای ارتباطات روزمره خود از پیامرسانها و شبکههای اجتماعی استفاده میکنند. با این حال، پیامک همچنان در خدمات بانکی، اطلاعرسانیهای سازمانی، احراز هویت، تبلیغات و ارتباطات مستقیم نقش مهمی دارد و همین موضوع میتواند بخشی از حجم بالای پیامکهای مبادلهشده را توضیح دهد.
تعداد سیمکارتهای فعال از جمعیت ایران بیشتر شد
# یکی دیگر از اعداد قابل توجه گزارش رگولاتوری، تعداد اشتراکهای فعال تلفن همراه است. این رقم در پایان بهار ۱۴۰۵ به حدود ۱۷۴ میلیون و ۳۵۵ هزار اشتراک رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۶.۲ درصد افزایش داشته است.
در نتیجه، ضریب نفوذ تلفن همراه در کشور به ۲۰۰.۱ درصد رسیده است؛ یعنی به طور متوسط بیش از دو اشتراک فعال به ازای هر نفر در کشور وجود دارد. البته این شاخص به معنای آن نیست که هر ایرانی الزاماً دو سیمکارت استفاده میکند، زیرا یک فرد میتواند چند سیمکارت فعال داشته باشد.
از نظر سهم بازار اپراتورها نیز همراه اول همچنان بزرگترین اپراتور کشور است و پس از آن ایرانسل و رایتل قرار دارند. بر اساس دادههای منتشرشده از گزارش بهار، سهم همراه اول حدود ۵۴ درصد، ایرانسل حدود ۴۲ درصد و رایتل حدود ۴ درصد بوده است.
4G هنوز ستون اصلی اینترنت موبایل ایران است
# آمار رگولاتوری تنها به مکالمه و پیامک محدود نمیشود. در بخش اینترنت همراه نیز 4G همچنان فناوری غالب در میان کاربران است. حدود ۹۲ درصد از اشتراکهای پهنباند سیار در بهار ۱۴۰۵ از فناوری 4G استفاده میکردند، در حالی که سهم 5G به حدود ۵ درصد رسیده بود و 3G نیز حدود ۳ درصد سهم داشت.
این ارقام نشان میدهد با وجود توسعه تدریجی نسل پنجم، 5G هنوز فاصله قابل توجهی با 4G دارد. در عین حال، افزایش سهم 5G نسبت به گذشته نشاندهنده حرکت تدریجی بازار به سمت شبکههای جدیدتر است؛ مسیری که به توسعه پوشش، تجهیزات سازگار و سرمایهگذاری بیشتر اپراتورها وابسته خواهد بود.
تلفن ثابت همچنان عقب میرود
# در نقطه مقابل رشد ارتباطات سیار، بازار تلفن ثابت روند متفاوتی دارد. بر اساس گزارش رگولاتوری، تعداد تلفنهای همگانی کشور از ۵۲ هزار و ۷۸۷ دستگاه در بهار ۱۴۰۴ به ۵۱ هزار و ۳۹۶ دستگاه در بهار ۱۴۰۵ کاهش یافته است؛ یعنی کاهشی حدود ۲.۶۴ درصدی.
مجموع این دادهها تصویری نسبتاً روشن از الگوی ارتباطی کاربران ایرانی ارائه میکند: تلفن همراه نهتنها جایگاه خود را بهعنوان ابزار اصلی تماس حفظ کرده، بلکه بخش عمده توسعه اینترنت پهنباند نیز روی همین شبکه انجام میشود. در مقابل، تلفن ثابت و برخی خدمات سنتی ارتباطی به تدریج سهم کمتری از بازار پیدا میکنند.
چرا این آمار مهم است؟
# حجم بیش از ۱۰۰ میلیارد دقیقه مکالمه و بیش از ۸۶ میلیارد پیامک در یک فصل، فقط یک عدد بزرگ نیست؛ این ارقام نشان میدهد شبکه موبایل ایران باید ظرفیت بسیار بالایی برای مدیریت همزمان تماس، پیامک و ترافیک داده داشته باشد.
از سوی دیگر، عبور ضریب نفوذ موبایل از مرز ۲۰۰ درصد در کنار رشد استفاده از اینترنت سیار، فشار بیشتری بر ظرفیت شبکه، طیف فرکانسی و زیرساخت اپراتورها وارد میکند. گزارشهای منتشرشده درباره فصلنامه رگولاتوری نیز بر اهمیت سرمایهگذاری در ظرفیت شبکه و توسعه نسلهای جدید ارتباطی تأکید دارند.
در مجموع، آمار بهار ۱۴۰۵ نشان میدهد بازار ارتباطات ایران بیش از هر زمان دیگری به سمت ارتباطات سیار حرکت کرده است؛ بازاری که در آن سیمکارتهای فعال از جمعیت کشور بیشتر شدهاند، صدها میلیارد دقیقه و پیامک در طول سال در شبکه جابهجا میشود و 4G همچنان نقش اصلی را در دسترسی کاربران به اینترنت ایفا میکند.