در ادامه تنشهای نظامی میان ایران و آمریکا در منطقه، به دست افتادن یک پهپاد زیرآبی آمریکایی میتواند ابعادی فراتر از یک شکست عملیاتی داشته باشد. خبرگزاری رویترز در گزارشی تازه نوشته است که ایران احتمالاً تلاش خواهد کرد از این سامانه برای بررسی فناوریهای آمریکایی و مهندسی معکوس آن استفاده کند.
این پهپاد زیرآبی از نوع Dive-LD و ساخت شرکت آمریکایی Anduril است؛ یک وسیله نقلیه خودران زیرآبی که برای انجام مأموریتهایی مانند شناسایی، پایش محیط زیر آب، نقشهبرداری از بستر دریا و برخی عملیات دریایی طراحی شده است. تصاویر منتشرشده نیز نشان میدهد سامانهای که ایران در اختیار گرفته با مدل Dive-LD مطابقت دارد.
ماجرا از آنجا اهمیت بیشتری پیدا میکند که این وسیله در نزدیکی تنگه هرمز به دست نیروهای ایرانی افتاده است؛ منطقهای که به دلیل اهمیت آن برای کشتیرانی و انرژی، یکی از حساسترین نقاط راهبردی جهان محسوب میشود. ایران اعلام کرده این پهپاد زیرآبی آمریکایی را در اختیار گرفته، در حالی که مقامهای نظامی آمریکا تأکید کردهاند سامانه پیش از آن دچار نقص فنی شده و عملاً از کار افتاده بود.
آمریکا: پهپاد قدیمی و فاقد تجهیزات محرمانه بود
#واشنگتن تلاش کرده اهمیت این اتفاق را کاهش دهد. بر اساس گزارش رویترز، مقامهای آمریکایی گفتهاند Dive-LD موردنظر یک مدل قدیمیتر بوده، دچار نقص فنی شده و تجهیزات یا محمولههای طبقهبندیشده در اختیار نداشته است. این روایت در واقع تلاش میکند احتمال دسترسی ایران به اطلاعات حساس نظامی آمریکا را محدود جلوه دهد.
با این حال، مسئله فقط اطلاعات ذخیرهشده درون پهپاد نیست. حتی اگر این سامانه فاقد دادههای محرمانه باشد، بررسی سختافزار، طراحی بدنه، سامانههای حرکتی، تجهیزات ارتباطی و معماری کلی آن میتواند برای مهندسان نظامی ارزش مطالعاتی داشته باشد. کارشناسانی که با رویترز گفتوگو کردهاند نیز معتقدند ایران ممکن است بتواند بخشهایی از فناوری مکانیکی این وسیله را بررسی و بازتولید کند، هرچند موانع نرمافزاری میتواند کار را دشوارتر کند.
سابقه ایران در مهندسی معکوس تجهیزات آمریکایی
#این نخستین بار نیست که در اختیار قرار گرفتن یک سامانه آمریکایی، بحث مهندسی معکوس را مطرح میکند. رویترز به ماجرای پهپاد جاسوسی RQ-170 Sentinel در سال ۲۰۱۱ اشاره کرده است؛ سامانهای که ایران آن را در اختیار گرفت و بعدتر نمونههایی از فناوریهای مرتبط با آن را در برنامه پهپادی خود به نمایش گذاشت.
به همین دلیل، از نگاه کارشناسان، ارزش واقعی Dive-LD برای ایران الزاماً به این معنا نیست که فردا یک نسخه کاملاً مشابه از این پهپاد زیرآبی ساخته خواهد شد. مهمتر از آن، امکان مطالعه یک سامانه خودران زیرآبی آمریکایی و استخراج ایدههای فنی است که میتواند در توسعه تجهیزات بومی مورد استفاده قرار بگیرد.
یک شکست عملیاتی یا یک فرصت فناورانه؟
#از طرف دیگر، ماجرای Dive-LD یک تناقض جالب را هم نشان میدهد. مقامهای نظامی آمریکا این سامانه را قدیمی و معیوب توصیف کردهاند، در حالی که شرکت سازنده آن را بخشی از فناوری پیشرفته و قابل اتکای خود معرفی میکند. همین تفاوت روایت باعث شده ارزش واقعی این پهپاد پس از افتادن به دست ایران به یکی از موضوعات مورد توجه رسانههای دفاعی تبدیل شود.
برای آمریکا، مسئله فقط از دست دادن یک وسیله بدون سرنشین نیست؛ بلکه محل وقوع حادثه نیز اهمیت دارد. تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای دریایی جهان است و حضور تجهیزات خودران زیرآبی در چنین منطقهای بخشی از رقابت گستردهتر برای شناسایی، کنترل و برتری اطلاعاتی در دریا محسوب میشود.
در نهایت، هنوز نمیتوان با قطعیت گفت ایران تا چه اندازه قادر خواهد بود فناوری Dive-LD را بازتولید کند. اما در اختیار گرفتن فیزیکی یک سامانه نظامی آمریکایی، حتی اگر طبق روایت واشنگتن قدیمی و معیوب باشد، فرصتی برای بررسی مهندسی آن ایجاد میکند؛ فرصتی که میتواند برای برنامههای زیرسطحی و پهپادی ایران ارزشمند باشد.
نظر شما چیست؟ اگر ایران بتواند از فناوری پهپاد زیرآبی آمریکایی برای ساخت نمونههای بومی استفاده کند، آیا این اتفاق میتواند موازنه فناوری در جنگ زیرسطحی منطقه را تغییر دهد؟
