پژوهش جدیدی درباره سیستم ایمنی افراد بسیار سالخورده، سرنخ تازهای از چگونگی سالم پیر شدن بدن ارائه کرده است. محققان دریافتند نوع خاصی از سلولهای ایمنی موسوم به CD4 CTL در افراد بالای ۱۰۰ سال افزایش پیدا میکند و برخلاف تصور، این سلولها نشانههای واضحی از فرسودگی ایمنی نشان نمیدهند.
CD4 CTL در واقع نوعی از سلولهای T هستند که ویژگیهای سلولهای «کشنده» را پیدا کردهاند. سلولهای CD4 معمولاً بیشتر بهعنوان هماهنگکننده پاسخ ایمنی شناخته میشوند، اما این زیرگروه میتواند سلولهای آلوده یا غیرطبیعی را نیز هدف قرار دهد. پژوهشگران معتقدند افزایش این سلولها ممکن است بخشی از سازگاری سیستم ایمنی با دهههای طولانی زندگی باشد.
در مطالعه جدید، محققان با استفاده از پروفایلسازی تکسلولی سیستم ایمنی دریافتند که CD4 CTLها تقریباً از حوالی ۱۰۰ سالگی شروع به افزایش میکنند. برخی از کلونهای این سلولها بسیار بزرگ بودند؛ موضوعی که میتواند نشاندهنده مواجهه مکرر سیستم ایمنی با آنتیژنهای پایدار در طول زندگی باشد.
این یافته با مطالعات قبلی نیز همخوانی دارد. پژوهشی که روی افراد بالای ۱۱۰ سال انجام شده بود، افزایش قابلتوجه CD4 CTLها را در افراد فوقسالمند نشان داد؛ بهطوری که میانگین سهم این سلولها از سلولهای T در افراد فوقسالمند حدود ۲۵.۳ درصد بود، در حالی که این رقم در گروه کنترل حدود ۲.۸ درصد گزارش شد.
دانشمندان احتمال میدهند این ویژگی به بدن افراد بسیار سالخورده کمک کند تا در برابر عفونتها و برخی سلولهای سرطانی نظارت ایمنی مؤثرتری داشته باشد. با این حال، هنوز مشخص نیست که افزایش CD4 CTL مستقیماً باعث طول عمر میشود یا اینکه این ویژگی نتیجه سازگاری بدن افرادی است که بهطور طبیعی عمر بسیار طولانی داشتهاند.
مرور علمی منتشرشده در Nature Reviews Immunology نیز نشان میدهد افراد صدساله در بسیاری از موارد، با وجود سن بالا، عملکرد نسبتاً حفظشده سیستم ایمنی و مقاومت بهتر در برابر برخی پیامدهای پیری سیستم ایمنی دارند. در افراد ۱۰۵ ساله و بالاتر، این ویژگیها حتی میتواند برجستهتر باشد.
| ویژگی | توضیح |
| نوع سلول | زیرگروهی از سلولهای T |
| نام کامل | CD4 Cytotoxic T Lymphocyte |
| وظیفه | کمک به شناسایی و از بین بردن سلولهای غیرطبیعی یا آلوده |
| تغییر در افراد فوقسالمند | افزایش از حدود ۱۰۰ سالگی |
| نشانه فرسودگی | در مطالعه جدید، افزایش این سلولها بدون نشانه واضح از Exhaustion مشاهده شد |
| ارتباط احتمالی | پاسخ ایمنی، مقابله با عفونتها و نظارت علیه سلولهای غیرطبیعی |
آیا این یافته به معنی کشف راز جاودانگی است؟
#خیر. این تحقیق هنوز نمیتواند نشان دهد که افزایش CD4 CTL علت طول عمر بسیار زیاد است. پژوهشگران تنها یک ارتباط زیستی مهم را شناسایی کردهاند. برای مشخصشدن اینکه آیا میتوان از این سازوکار برای کمک به سالمندی انسان استفاده کرد، مطالعات بیشتری لازم است.
در واقع، طول عمر بالا احتمالاً حاصل ترکیبی از عوامل ژنتیکی، سبک زندگی، محیط، متابولیسم و عملکرد سیستم ایمنی است و نمیتوان آن را به یک نوع سلول محدود کرد.
آیا افراد صدساله سیستم ایمنی جوانتری دارند؟
در برخی جنبهها بله. تحقیقات نشان دادهاند که بسیاری از افراد صدساله عملکرد برخی بخشهای سیستم ایمنی را بهتر از چیزی که صرفاً بر اساس سن انتظار میرود حفظ میکنند.
آیا CD4 CTL باعث افزایش طول عمر میشود؟
هنوز مشخص نیست. تحقیقات فعلی ارتباط میان افزایش این سلولها و سالمندی موفق را نشان میدهند، اما رابطه علت و معلولی اثبات نشده است.
آیا میتوان با افزایش CD4 CTL عمر انسان را بیشتر کرد؟
در حال حاضر چنین روشی وجود ندارد و این یافته هنوز در مرحله پژوهش است.
آیا این سلولها با سرطان ارتباط دارند؟
پژوهشگران احتمال میدهند توانایی سلولهای CD4 CTL در شناسایی و از بین بردن سلولهای غیرطبیعی ممکن است در نظارت ضدسرطانی نقش داشته باشد، اما این موضوع همچنان نیازمند تحقیقات بیشتر است.
