حتماً در اطراف خود افرادی را دیده‌اید که حتی در اوج فصل سرماخوردگی هم به‌ندرت بیمار می‌شوند؛ درحالی‌که دیگران با هر موج بیماری چند روزی خانه‌نشین می‌شوند. این تفاوت فقط به لباس گرم، مصرف ویتامین‌ها یا شانس مربوط نیست. پژوهش‌های علمی نشان می‌دهند نحوه واکنش بدن به ویروس‌ها و سرعت فعال‌شدن نخستین خط دفاعی دستگاه تنفسی می‌تواند نقش مهمی در این تفاوت داشته باشد.
یکی از عوامل کلیدی، سلول‌هایی هستند که سطح داخلی بینی و مجاری تنفسی را می‌پوشانند. این سلول‌ها صرفاً یک سد فیزیکی نیستند؛ آن‌ها می‌توانند حضور ویروس را تشخیص دهند و با فعال‌کردن سازوکارهای دفاعی، جلوی گسترش عفونت را بگیرند. به همین دلیل، سرنوشت یک عفونت تنفسی تا حدی به واکنش بدن در ساعات اولیه پس از ورود ویروس بستگی دارد.
پژوهشگران دانشکده پزشکی دانشگاه ییل در مطالعه‌ای که ژانویه ۲۰۲۶ منتشر شد، پاسخ سلول‌های پوشاننده بینی به راینوویروس، یکی از مهم‌ترین عوامل سرماخوردگی، را بررسی کردند. آن‌ها با استفاده از مدلی آزمایشگاهی شبیه بافت بینی انسان دریافتند که واکنش سریع سلول‌ها می‌تواند تکثیر ویروس را محدود کند؛ اما اگر این پاسخ مختل یا کند شود، ویروس فرصت بیشتری برای گسترش پیدا می‌کند و احتمال التهاب شدیدتر افزایش می‌یابد.
در این فرایند، پروتئین‌هایی به نام «اینترفرون» نقش مهمی دارند. این مواد به سلول‌ها هشدار می‌دهند که با یک عامل ویروسی روبه‌رو شده‌اند و سازوکارهای ضدویروسی را فعال می‌کنند. اگر این واکنش به‌موقع انجام شود، ممکن است عفونت پیش از گسترش گسترده مهار شود یا علائم خفیف‌تری ایجاد کند. بااین‌حال، مطالعه ییل آزمایشگاهی بوده و برای تعیین دقیق نقش این سازوکار در تفاوت‌های فردی، همچنان به پژوهش‌های انسانی بیشتری نیاز است.
ژنتیک، سن، وضعیت سلامت، سابقه مواجهه با ویروس‌ها و سبک زندگی نیز می‌توانند بر احتمال ابتلا و شدت علائم اثر بگذارند. بر اساس توضیحات متخصصان مرکز سلامت دانشگاه کالیفرنیا در ارواین، پاسخ ایمنی افراد یکسان نیست و عواملی مانند بیماری‌های مزمن تنفسی، آلرژی و کیفیت خواب نیز ممکن است در تجربه هر فرد از سرماخوردگی نقش داشته باشند. بنابراین، کم‌سرماخوردن لزوماً به معنی مصونیت کامل یا برتری همه‌جانبه سیستم ایمنی نیست.
نکته مهم دیگر این است که سرماخوردگی فقط یک ویروس مشخص ندارد. بیش از ۲۰۰ نوع ویروس تنفسی می‌توانند علائمی مشابه سرماخوردگی ایجاد کنند و ابتلا به یک نوع ویروس، فرد را در برابر تمام انواع دیگر ایمن نمی‌کند. به همین دلیل ممکن است شخصی در یک فصل بیمار نشود، اما در زمان دیگری به ویروس متفاوتی مبتلا شود؛ همچنین گاهی عفونت بدون علائم آشکار رخ می‌دهد.
برای کاهش خطر ابتلا، خواب کافی، تغذیه متعادل، فعالیت بدنی منظم، شستن دست‌ها و پرهیز از تماس نزدیک با افراد بیمار همچنان از توصیه‌های کاربردی هستند. هیچ مکمل یا خوراکی مشخصی تضمین نمی‌کند که فرد دیگر سرما نخورد. در نهایت، راز افرادی که کمتر بیمار می‌شوند احتمالاً ترکیبی از عوامل زیستی، میزان مواجهه با ویروس‌ها و رفتارهای روزمره است؛ نه یک ترفند ساده برای تقویت ایمنی.
