خودروهای دارای پلاک مناطق آزاد در شرایط عادی می‌توانند با دریافت پلاک گذر موقت و رعایت ضوابط پلیس، حداکثر دو ماه در سال در سراسر کشور تردد کنند؛ اما این مجوز به معنای آزاد شدن دائمی تردد خودروهای منطقه آزاد در تمام شهرهای ایران نیست. تازه‌ترین توضیحات رئیس مرکز شماره‌گذاری پلیس راهور فراجا، بار دیگر تفاوت میان مقررات عادی و مجوزهای موقت صادرشده برای شرایط خاص را روشن کرده است.
بر اساس توضیحات منتشرشده از سرهنگ باسره، خودروهای دارای پلاک دائم مناطق آزاد برای تردد در سرزمین اصلی باید مجوزهای لازم را دریافت کنند و در صورت تأیید شرایط، پلاک گذر موقت بگیرند. سقف تردد در شرایط عادی حداکثر دو ماه در سال است؛ بنابراین داشتن پلاک منطقه آزاد به‌تنهایی مجوز رانندگی بدون محدودیت در تهران، اصفهان، مشهد یا دیگر شهرها محسوب نمی‌شود.
در عین حال، برای بعضی مناطق آزاد در دوره اخیر مجوزهای استثنایی صادر شده است. طبق گزارش تسنیم در ۳۱ شهریور ۱۴۰۵، خودروهای شماره‌گذاری‌شده در کیش و قشم اجازه داشتند با رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی تا پایان آذر ۱۴۰۵ در سراسر کشور تردد کنند. این مجوز ویژه با قاعده عمومی دوماهه تفاوت دارد و نباید آن را به همه مناطق آزاد یا همه خودروهای دارای پلاک منطقه آزاد تعمیم داد.
نکته مهم برای خریداران این است که مدت اعتبار پلاک با مدت مجاز تردد در سراسر کشور یکی نیست. پلیس از پلاک گذر موقت با اعتبار دوساله نیز صحبت کرده است، اما این موضوع به معنی اجازه تردد نامحدود در سرزمین اصلی طی دو سال نیست. مالک باید شرایط مجوز، محدوده مجاز و سقف زمانی تردد را جداگانه بررسی کند؛ به‌ویژه اینکه جزئیات و استثناها ممکن است بر اساس منطقه و نوع خودرو تفاوت داشته باشند.
موضوع فقط رفت‌وآمد نیست؛ وضعیت قانونی خودروهای مناطق آزاد با بحث واردات، شماره‌گذاری و تبدیل پلاک به پلاک ملی نیز ارتباط دارد. رئیس‌کل گمرک ایران در مهر ۱۴۰۵ اعلام کرد که برای تردد خودروهای برخی مناطق آزاد خارج از محدوده منطقه، موانع قانونی وجود دارد و اصلاح مقررات برای فراهم شدن امکان تبدیل پلاک با پرداخت سود بازرگانی مطرح شده است. این اظهارات نشان می‌دهد که تردد موقت و شماره‌گذاری ملی دو مسیر حقوقی متفاوت‌اند.
این مقررات برای مصرف‌کننده‌ای که قصد خرید خودروی منطقه آزاد را دارد، یک هشدار جدی محسوب می‌شود. قیمت پایین‌تر خودرو به‌تنهایی به معنای خرید به‌صرفه نیست؛ محدودیت تردد، هزینه‌های اخذ مجوز، شرایط فروش و امکان تبدیل پلاک می‌توانند ارزش واقعی معامله را تغییر دهند. پیش از پرداخت پول، بهتر است خریدار مجوز همان خودرو و همان منطقه را از پلیس راهور و سازمان منطقه آزاد مربوطه استعلام کند و به تبلیغات فروشنده یا خبرهای قدیمی بسنده نکند.
برای تصمیم‌گیری درست، سه موضوع را با هم اشتباه نگیرید: اعتبار پلاک، مدت مجاز تردد در سرزمین اصلی و امکان تبدیل پلاک به ملی. این‌ها الزاماً یکسان نیستند. همچنین مجوز موقت کیش و قشم تا پایان آذر ۱۴۰۵، طبق گزارش منتشرشده، یک تصمیم زمان‌دار است؛ بنابراین پیش از سفر یا خرید خودرو باید وضعیت تمدید یا تغییر آن را از مرجع رسمی بررسی کرد.
