سند مالکیت ملک در ایران وارد مرحله تازهای میشود و قرار است نسل جدید اسناد مالکیت بهصورت کاملاً الکترونیکی صادر شود. بر اساس اعلام رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، اجرای این طرح ابتدا برای دستگاههای دولتی آغاز میشود و پس از آن نوبت به اسناد مالکیت مردم خواهد رسید.
حسن بابایی، رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، اعلام کرده مراحل فنی صدور اسناد الکترونیکی انجام شده و پس از پایان آزمایشها، از ابتدای آبان ۱۴۰۵ صدور اسناد مالکیت مربوط به دستگاههای دولتی به شکل الکترونیکی انجام خواهد شد. به این ترتیب، برای دستگاههای دولتی دیگر سند فیزیکی تحویل داده نمیشود و اطلاعات مالکیت در سامانههای سازمان ثبت نگهداری خواهد شد.
اما تغییر مهمتر برای مردم از مرحله دوم آغاز میشود. طبق اعلام رئیس سازمان ثبت، پس از اجرای موفق مرحله نخست، صدور سند مالکیت الکترونیکی برای اشخاص حقیقی نیز در دستور کار قرار گرفته و پیشبینی شده است از ابتدای بهمن ۱۴۰۵ اسناد جدید مردم به شکل الکترونیکی صادر شوند.
آیا سند تکبرگ فعلی باطل میشود؟
#خیر. خبر جایگزینی سند الکترونیکی به این معنا نیست که مالکان باید همین حالا برای تعویض سند تکبرگ خود اقدام کنند. طرح جدید مربوط به نحوه صدور اسناد جدید است و قرار نیست سندهای تکبرگ موجود بهصورت ناگهانی فاقد اعتبار شوند.
سازمان ثبت همچنین پیشتر درباره سندهای تکبرگ زردرنگ اعلام کرده بود که مالکان این اسناد فعلاً نیازی به تعویض آنها ندارند. بنابراین نباید خبر آغاز صدور سند الکترونیکی را با الزام عمومی به تعویض سندهای فعلی یکی دانست.
سند الکترونیکی چه تفاوتی با سند تکبرگ دارد؟
#در نسل جدید، دیگر یک نسخه کاغذی از سند مالکیت به مالک تحویل داده نمیشود. اطلاعات مالک، مشخصات ملک و اطلاعات ثبتی در سامانههای سازمان ثبت نگهداری میشود و اعتبار سند از طریق زیرساختهای الکترونیکی قابل استعلام خواهد بود.
یکی از تغییرات مهم این است که برای احراز مالکیت، دیگر نیازی به ارائه برگه فیزیکی سند وجود ندارد. رئیس سازمان ثبت گفته این سازمان از طریق ارتباطات وبسرویسی با دهها دستگاه و سازمان، امکان دسترسی برخط به اطلاعات اسناد را فراهم کرده است.
برای مثال، اگر مالک برای دریافت تسهیلات بانکی نیاز به ارائه ملک بهعنوان وثیقه داشته باشد، میتواند با ارائه شماره سند و کد ملی، مالکیت خود را احراز کند و بانک اطلاعات سند را از طریق سامانه مشاهده کند. همین سازوکار در معاملات ملکی نیز میتواند برای احراز مالکیت فروشنده مورد استفاده قرار گیرد.
امنیت اسناد ملکی بیشتر میشود
#یکی از اهداف اصلی اجرای این طرح، کاهش امکان جعل و دستکاری اسناد مالکیت عنوان شده است. با حذف نسخه کاغذی، اطلاعات سند در سامانههای سازمان ثبت نگهداری میشود و دستگاهها، بانکها، دفاتر اسناد رسمی و مشاوران املاک بر اساس سطح دسترسی قانونی خود میتوانند اطلاعات لازم را استعلام کنند.
از طرف دیگر، هزینههای مربوط به چاپ، نگهداری و ارسال پستی اسناد نیز کاهش پیدا میکند. به گفته رئیس سازمان ثبت، اجرای کامل این طرح میتواند فرایندهای ثبتی را سریعتر و شفافتر کند و امنیت معاملات ملکی را افزایش دهد.
از سند دفترچهای تا سند الکترونیکی
#اسناد مالکیت ایران در سالهای گذشته یک بار از سندهای دفترچهای به سندهای تکبرگ منتقل شدند. اکنون سازمان ثبت از ورود «نسل سوم اسناد مالکیت» سخن میگوید؛ نسلی که در آن سند مالکیت به جای نسخه فیزیکی، در بستر الکترونیکی صادر و نگهداری خواهد شد.
در نتیجه، مسیر جدید را میتوان به این شکل خلاصه کرد:
| نسل سند | نوع سند | وضعیت |
| نسل اول | سند دفترچهای | نسل قدیمی اسناد مالکیت |
| نسل دوم | سند تکبرگ | همچنان برای اسناد فعلی معتبر است |
| نسل سوم | سند مالکیت الکترونیکی | اجرای مرحلهای از آبان و پیشبینی صدور برای مردم از بهمن ۱۴۰۵ |
بنابراین برای مالکان، مهمترین نکته این است که فعلاً نیازی به تعویض سند تکبرگ صرفاً به دلیل اجرای طرح سند الکترونیکی وجود ندارد. تغییر اصلی در زمان صدور اسناد جدید اتفاق خواهد افتاد و در صورت اجرای برنامه اعلامشده، از بهمنماه سندهای جدید اشخاص حقیقی نیز بهصورت الکترونیکی صادر میشوند.
