بازار سهام آمریکا در آخرین روز معاملاتی اکتبر شاهد یکی از سنگین‌ترین موج‌های فروش ماه‌های اخیر بود؛ موجی که بیش از یک تریلیون دلار از ارزش بازار سهام فناوری را تحت فشار قرار داد. سقوط سهام شرکت‌های بزرگ فناوری و تولیدکنندگان تراشه نشان داد سرمایه‌گذاران دیگر صرفاً با شنیدن وعده توسعه هوش مصنوعی قانع نمی‌شوند و حالا از شرکت‌ها می‌خواهند بازده واقعی سرمایه‌گذاری‌های عظیم خود را نشان دهند.
شاخص نزدک کامپوزیت در معاملات جمعه ۳۰ اکتبر حدود ۲.۹ درصد افت کرد و شاخص S&P 500 نیز ۱.۸ درصد پایین آمد. نزدک ۱۰۰ هم با کاهش حدود ۳.۵ درصدی روبه‌رو شد. بر اساس گزارش رویترز، این شاخص در مجموع ماه اکتبر بیش از ۵.۸ درصد افت کرده و بیش از دو تریلیون دلار از ارزش بازار آن در معرض کاهش قرار گرفته است. بنابراین رقم یک تریلیون دلار را باید در چارچوب موج فروش روزانه و فشار گسترده‌تر ماهانه بررسی کرد، نه به‌عنوان زیان قطعی و نهایی تمام شرکت‌های فناوری.
یکی از مهم‌ترین عوامل تشدید سقوط، عملکرد ضعیف اینتل بود. سهام این شرکت پس از انتشار پیش‌بینی مالی ناامیدکننده و هشدار درباره تداوم فشار بر جریان نقدی، حدود ۲۸.۶ درصد سقوط کرد. اینتل با مشکلاتی مانند ضعف تقاضا در بازار رایانه‌های شخصی، محدودیت‌های تولید و هزینه‌های سنگین توسعه ظرفیت روبه‌رو است. افت سهام این شرکت به سایر تولیدکنندگان تراشه نیز سرایت کرد و فشار فروش در صنعت نیمه‌رساناها را افزایش داد.
آمازون نیز با اعلام تداوم سرمایه‌گذاری سنگین در زیرساخت هوش مصنوعی، نگرانی سرمایه‌گذاران را بیشتر کرد. شرکت‌های بزرگی مانند آمازون، آلفابت، متا و مایکروسافت برای ساخت دیتاسنترها، خرید پردازنده‌های پیشرفته و توسعه خدمات هوش مصنوعی میلیاردها دلار هزینه می‌کنند. مشکل اصلی بازار این نیست که این فناوری مشتری ندارد؛ بلکه این است که سرعت رشد هزینه‌ها ممکن است از سرعت تبدیل این سرمایه‌گذاری‌ها به درآمد و سود بیشتر باشد.
در همین حال، فشار بازار تنها به سهام شرکت‌های هوش مصنوعی محدود نماند. تولیدکنندگان تجهیزات سرور و تراشه نیز با افت قابل‌توجه ارزش سهام روبه‌رو شدند. افزایش قیمت حافظه و محدودیت عرضه برخی قطعات، هزینه تولید رایانه‌های شخصی و تجهیزات الکترونیکی را بالا برده است. این وضعیت می‌تواند تقاضای مصرف‌کنندگان را نیز تحت فشار قرار دهد؛ یعنی رونق دیتاسنترهای هوش مصنوعی ممکن است برای بخشی از صنعت فناوری، هزینه‌ای سنگین ایجاد کند.
با وجود این سقوط، نمی‌توان گفت سرمایه‌گذاران به‌طور کامل از آینده هوش مصنوعی ناامید شده‌اند. درآمد بخش خدمات ابری آمازون و مایکروسافت همچنان نشانه‌هایی از تقاضای قدرتمند را نشان می‌دهد و برخی شرکت‌ها توانسته‌اند از سرمایه‌گذاری‌های خود در این حوزه درآمد ایجاد کنند. اما بازار اکنون میان شرکت‌هایی که می‌توانند هوش مصنوعی را به سود عملیاتی تبدیل کنند و شرکت‌هایی که صرفاً هزینه‌های سنگین توسعه را تحمل می‌کنند، تفاوت بیشتری قائل می‌شود.
اتفاقات اخیر می‌تواند نقطه تغییر مهمی در بازار فناوری باشد. در دوره نخست رونق هوش مصنوعی، افزایش هزینه سرمایه‌گذاری اغلب نشانه قدرت و آینده‌نگری شرکت‌ها تلقی می‌شد؛ اما اکنون همان هزینه‌ها به آزمونی برای سودآوری تبدیل شده‌اند. اگر شرکت‌ها نتوانند در فصل‌های آینده بازده قابل‌اندازه‌گیری ارائه کنند، حتی کسب‌وکارهای بزرگ و سودآور نیز ممکن است با کاهش ارزش سهام روبه‌رو شوند. به همین دلیل، مسئله اصلی بازار دیگر فقط پیشرفت هوش مصنوعی نیست؛ بلکه این است که چه کسی از این پیشرفت پول درمی‌آورد و چه کسی هزینه آن را می‌پردازد.
برنده‌های هوش مصنوعی هم ممکن است بازنده بازار سهام شوند
#نکته مهم این سقوط، تفاوت میان «برنده بودن در صنعت هوش مصنوعی» و «سرمایه‌گذاری سودآور در سهام شرکت‌های هوش مصنوعی» است. ممکن است تقاضا برای پردازنده، حافظه و دیتاسنتر همچنان افزایش یابد، اما سهام تولیدکنندگان همین تجهیزات سقوط کند؛ زیرا بازار فقط رشد فروش را نمی‌سنجد و هزینه تولید، بدهی، جریان نقدی و قیمت خرید سهام را نیز در نظر می‌گیرد. برای نمونه، اینتل از یک طرف با تقاضای مرتبط با هوش مصنوعی روبه‌روست و از طرف دیگر با هزینه‌های تولید، محدودیت ظرفیت و ضعف بازار رایانه‌های شخصی دست‌وپنجه نرم می‌کند.
از سوی دیگر، شرکت‌های ابری ممکن است درآمد بیشتری از هوش مصنوعی به دست آورند، اما اگر برای حفظ رشد مجبور به سرمایه‌گذاری و استقراض بی‌سابقه شوند، سهام‌داران بازده متناسبی دریافت نخواهند کرد. بنابراین، این بحران را بهتر است «آزمون اقتصادی هوش مصنوعی» بدانیم، نه پایان آن.
چه چیزی بازار را نگران کرده است؟
#
عامل |
اثر احتمالی بر بازار |
|---|
افزایش هزینه دیتاسنترها |
کاهش جریان نقدی و فشار بر سودآوری |
رشد قیمت حافظه و تراشه |
افزایش هزینه تجهیزات و کاهش تقاضای مصرفی |
وابستگی به تأمین مالی از طریق بدهی |
افزایش هزینه بهره و ریسک مالی |
تأخیر در بازگشت سرمایه هوش مصنوعی |
کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران |
ارزش‌گذاری بالای سهام فناوری |
حساسیت بیشتر قیمت سهام به اخبار منفی |
چه شرکت‌هایی زیر فشار قرار گرفتند؟ -
#
- اینتل: سقوط حدود ۲۸.۶ درصدی پس از هشدار درباره وضعیت مالی و چشم‌انداز ضعیف‌تر.
- آلفابت: فشار فروش پس از افت درآمد تبلیغات جست‌وجو و افزایش هزینه‌های هوش مصنوعی.
- آمازون: نگرانی از هزینه‌های سرمایه‌ای بسیار بالا و خروج نقدینگی.
- انویدیا و AMD: افت سهام در پی موج فروش گسترده در صنعت تراشه.
- شرکت‌های تولیدکننده سرور: افزایش هزینه قطعات و نگرانی از چشم‌انداز تقاضای تجهیزات.
