روغنی شدن شمع خودرو یکی از نشانه‌هایی است که نباید آن را ساده گرفت؛ زیرا گاهی فقط به نشتی یک واشر مربوط می‌شود و گاهی می‌تواند از فرسودگی قطعات داخلی موتور خبر بدهد.
شمع وظیفه ایجاد جرقه برای احتراق مخلوط سوخت و هوا را بر عهده دارد و وقتی روغن به قسمت کاری آن برسد، ممکن است جرقه‌زنی مختل شود. نتیجه این اتفاق می‌تواند بد روشن شدن خودرو، لرزش موتور، ریپ زدن و افزایش مصرف روغن باشد.
۱. خرابی رینگ پیستون؛ یکی از علت‌های مهم روغنی شدن شمع
#رینگ‌های پیستون وظیفه آب‌بندی فضای میان پیستون و دیواره سیلندر را بر عهده دارند و مانع ورود بیش از حد روغن به محفظه احتراق می‌شوند. اگر این رینگ‌ها فرسوده یا آسیب‌دیده باشند، روغن می‌تواند وارد محفظه احتراق شود و روی الکترود شمع رسوب کند. افزایش مصرف روغن موتور، خروج دود آبی از اگزوز و کاهش کمپرس سیلندر از نشانه‌هایی هستند که ممکن است همراه این مشکل دیده شوند. برای تشخیص دقیق، تست کمپرس و در صورت نیاز تست نشت سیلندر انجام می‌شود.
۲. خرابی لاستیک ساق سوپاپ یا گاید سوپاپ
#لاستیک ساق سوپاپ مانع نفوذ روغن از قسمت بالایی سرسیلندر به مسیر سوپاپ و محفظه احتراق می‌شود. با خشک شدن، ترک خوردن یا فرسودگی این قطعه، روغن می‌تواند به داخل سیلندر راه پیدا کند و شمع را چرب کند. یکی از نشانه‌های احتمالی این ایراد، مشاهده دود آبی هنگام روشن کردن خودرو پس از چند ساعت توقف است؛ البته این علامت به‌تنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیست. فرسودگی گاید سوپاپ نیز می‌تواند همین مشکل را ایجاد کند.
۳. خرابی واشر درب سوپاپ و آب‌بندی چاهک شمع
#گاهی روغن روی شمع دیده می‌شود، اما اصلاً وارد محفظه احتراق نشده است. در بسیاری از موتورهای جدید، شمع‌ها داخل محفظه‌های عمیقی در سرسیلندر قرار دارند و واشر درب سوپاپ یا آب‌بندهای لوله شمع از ورود روغن به این قسمت جلوگیری می‌کنند. اگر این آب‌بندها خراب شوند، روغن اطراف بدنه شمع و داخل چاهک آن جمع می‌شود. در این وضعیت ممکن است سر الکترود شمع خشک و سالم باشد، اما بدنه و قسمت بیرونی آن به روغن آغشته شده باشد. این تفاوت برای جلوگیری از تشخیص اشتباه خرابی داخلی موتور بسیار مهم است.
۴. اختلال در سیستم تهویه کارتل (PCV)
#سیستم تهویه کارتل، بخارها و گازهای جمع‌شده در محفظه موتور را کنترل می‌کند و آن‌ها را به مسیر ورودی هوا بازمی‌گرداند. خرابی یا گرفتگی سوپاپ PCV و مسیرهای مرتبط می‌تواند فشار داخل کارتل را افزایش دهد یا باعث ورود بیش از حد بخار و ذرات روغن به مسیر هوای ورودی شود. در نتیجه ممکن است روغن به محفظه احتراق برسد و روی شمع‌ها رسوب کند. بررسی سوپاپ، شیلنگ‌ها و مسیر تهویه کارتل از اقداماتی است که مکانیک باید در کنار بررسی سایر علت‌ها انجام دهد.
۵. روغن بیش از حد یا ایرادهای آب‌بندی موتور
#پر کردن موتور بیش از سطح مجاز روغن نیز می‌تواند در برخی خودروها باعث افزایش پاشش یا ورود روغن به مسیر ورودی هوا شود. علاوه بر آن، فرسودگی سیلندر، آسیب‌دیدگی پیستون و در موارد خاص خرابی واشر سرسیلندر می‌توانند زمینه ورود روغن یا سایر مایعات به محفظه احتراق را فراهم کنند. البته روغنی شدن شمع به‌تنهایی به معنای سوختن واشر سرسیلندر نیست و برای تشخیص این ایراد باید نشانه‌های دیگری مانند کاهش آب، داغ شدن موتور یا مخلوط شدن آب و روغن نیز بررسی شوند.
۶. از کجا بفهمیم شمع روغنی شده و مشکل از کجاست؟
#اول از همه باید محل روغن را مشخص کنید. اگر نوک شمع و الکترود آن خیس، براق و آغشته به روغن باشد، احتمال ورود روغن به محفظه احتراق مطرح است. اما اگر روغن فقط اطراف شمع یا داخل چاهک آن دیده شود، باید ابتدا واشر درب سوپاپ و آب‌بندهای لوله شمع بررسی شوند. مقایسه هر چهار شمع نیز سرنخ مهمی به دست می‌دهد: روغنی بودن یک شمع می‌تواند به ایراد همان سیلندر مربوط باشد، درحالی‌که روغنی بودن چند شمع ممکن است از یک مشکل گسترده‌تر مانند اختلال تهویه کارتل یا فرسودگی موتور حکایت کند. با این حال، هیچ‌کدام از این نشانه‌ها به‌تنهایی تشخیص قطعی نیستند.
با شمع روغنی می‌توان رانندگی کرد؟
#اگر روغن به الکترود شمع رسیده باشد، ادامه رانندگی ممکن است باعث بدسوزی، ریپ زدن و آسیب به کاتالیزور شود؛ به‌خصوص اگر موتور مرتباً احتراق ناقص داشته باشد. تمیز کردن یا تعویض شمع، بدون برطرف کردن علت ورود روغن، مشکل را حل نمی‌کند و احتمال دارد ایراد دوباره برگردد. اگر خودرو لرزش شدید دارد، چراغ چک چشمک می‌زند یا قدرت موتور به‌طور محسوسی افت کرده است، بهتر است رانندگی را متوقف کنید و خودرو را برای بررسی به تعمیرکار بسپارید. مکانیک می‌تواند با بررسی چاهک شمع، سیستم PCV، تست کمپرس و تست نشت سیلندر، علت اصلی را مشخص کند.
جدول تشخیص سریع روغنی شدن شمع
#
نشانه مشاهده‌شده |
علت احتمالی |
بررسی پیشنهادی |
|---|
روغن روی الکترود و نوک شمع |
رینگ پیستون، لاستیک ساق سوپاپ یا PCV |
تست کمپرس و نشت سیلندر |
روغن فقط اطراف بدنه شمع |
واشر درب سوپاپ یا آب‌بند چاهک شمع |
بررسی واشرها و محفظه شمع |
دود آبی هنگام استارت سرد |
لاستیک ساق سوپاپ یا گاید سوپاپ |
بررسی سیستم سوپاپ |
مصرف زیاد روغن و دود آبی مداوم |
رینگ، پیستون یا سیلندر |
تست کمپرس و بررسی موتور |
روغنی شدن چند شمع |
|
|
مهم‌ترین نکته این راهنما، تفاوت میان «روغن داخل چاهک شمع» و «روغن روی الکترود شمع» است. این دو وضعیت ممکن است ظاهری شبیه داشته باشند، اما هزینه تعمیرشان می‌تواند کاملاً متفاوت باشد.
در حالت اول، ممکن است با تعویض واشر درب سوپاپ یا آب‌بند چاهک مشکل برطرف شود؛ اما در حالت دوم باید احتمال ورود روغن به محفظه احتراق و ایرادهای داخلی موتور بررسی شود. بنابراین پیش از باز کردن موتور یا تعویض قطعات گران‌قیمت، محل دقیق روغن را مشخص کنید.
