سوخو ۵۷ با سلاح لیزری برای مقابله با موشک‌ها؛ جنگنده روسی چگونه از موشک‌های حرارتی فرار می‌کند؟

جنگنده نسل پنجم سوخو ۵۷ روسیه به سامانه‌ای دفاعی مجهز شده که می‌تواند در برابر موشک‌های دارای جست‌وجوگر فروسرخ، یک لایه دفاعی اضافی ایجاد کند. این سامانه با نام 101KS-O شناخته می‌شود و با استفاده از انرژی لیزر، جست‌وجوگر حرارتی موشک مهاجم را مختل می‌کند.

موشک‌های هوا‌به‌هوای فروسرخ برای اصابت به جنگنده، گرمای تولیدشده توسط موتور و سایر بخش‌های داغ هواپیما را شناسایی و دنبال می‌کنند. سامانه 101KS-O با تاباندن انرژی لیزری به سمت حسگر موشک، تلاش می‌کند عملکرد این جست‌وجوگر را مختل کند تا موشک نتواند مسیر دقیق خود را حفظ کند.

این سامانه از دو برجک لیزری تشکیل شده است. یکی از آنها در قسمت بالایی بدنه و پشت کابین خلبان و دیگری در بخش زیرین کابین قرار دارد. چنین آرایشی برای ایجاد پوشش دفاعی گسترده در اطراف هواپیما طراحی شده است.

البته استفاده از این فناوری به معنای «نامرئی شدن» سوخو ۵۷ یا غیرممکن شدن اصابت موشک به آن نیست. 101KS-O تنها یکی از لایه‌های دفاعی این جنگنده محسوب می‌شود و سوخو ۵۷ در کنار آن از طراحی با سطح مقطع راداری کاهش‌یافته، محفظه‌های داخلی تسلیحات و سامانه‌های جنگ الکترونیک و الکترواپتیکی بهره می‌برد.

سوخو ۵۷ در اصل برای انجام هم‌زمان مأموریت‌های برتری هوایی، رهگیری و حمله به اهداف زمینی و دریایی طراحی شده است. این جنگنده نخستین پرواز خود را در سال ۲۰۱۰ انجام داد و نخستین نمونه‌های تولیدی آن از سال ۲۰۲۰ وارد خدمت عملیاتی شدند.

از دیگر ویژگی‌های مهم سوخو ۵۷ می‌توان به دو موتور، توان مانور بالا، رادار و سامانه‌های الکترونیکی یکپارچه و امکان حمل تسلیحات در محفظه‌های داخلی اشاره کرد. طبق اطلاعات منتشرشده، این جنگنده می‌تواند به سرعتی بیش از ماخ ۲ دست پیدا کند.

روسیه علاوه بر استفاده داخلی، نسخه صادراتی این جنگنده با نام Su-57E را نیز عرضه کرده است. روسوبورون‌اکسپورت در سال ۲۰۲۶ اعلام کرده بود که تحویل سوخو ۵۷ به مشتریان خارجی در برنامه صادراتی روسیه قرار دارد.

در همین حال، هند که یکی از گزینه‌های مهم برای همکاری در زمینه جنگنده نسل پنجم بود، در سال‌های گذشته از برنامه مشترک قبلی فاصله گرفته است. با این وجود، ولادیمیر پوتین در ژوئن ۲۰۲۶ پیشنهاد همکاری مشترک برای توسعه و تولید سوخو ۵۷ در هند را دوباره مطرح کرد.

در نتیجه، جذاب‌ترین بخش سوخو ۵۷ فقط سرعت و قدرت مانور آن نیست؛ ترکیب پنهان‌کاری، جنگ الکترونیک، حسگرهای پیشرفته و سامانه دفاع لیزری است که تلاش می‌کند احتمال اصابت موشک‌های حرارتی به این جنگنده را کاهش دهد. البته میزان اثربخشی واقعی چنین سامانه‌ای در شرایط رزمی به نوع موشک، شرایط درگیری و عملکرد سامانه دفاعی بستگی دارد.