اظهارات تازه ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، بار دیگر توجه‌ها را به یکی از چالش‌های کمتر دیده‌شده جنگ در خاورمیانه جلب کرده است: سرعت مصرف مهمات در مقایسه با توان تولید و جایگزینی آن‌ها. زلنسکی گفته کشورهای منطقه در ۸۴ ساعت نخست جنگ حدود ۲ هزار موشک استفاده کردند؛ رقمی که در صورت صحت، ابعاد بزرگی از نیاز عملیاتی به مهمات را نشان می‌دهد.
بر اساس گزارش منتشرشده از اظهارات او، زلنسکی همچنین گفته است اوکراین طی ۹۰ روز گذشته فقط ۲۴ موشک از یکی از شرکای راهبردی خود دریافت کرده است. او با اشاره به اهمیت هر موشک برای دفاع از کشورش، خواستار توجه بیشتر متحدان به نیازهای پدافندی اوکراین شده است. این ارقام به نقل از رئیس‌جمهور اوکراین مطرح شده‌اند و نباید بدون تأیید مستقل، آمار قطعی مصرف یا تحویل موشک تلقی شوند.
اهمیت این اظهارات زمانی روشن‌تر می‌شود که بدانیم همه موشک‌ها کارکرد یکسانی ندارند. موشک‌های تهاجمی برای حمله به اهداف به کار می‌روند، درحالی‌که موشک‌های رهگیر پدافندی برای انهدام موشک‌ها و تهدیدهای هوایی ورودی استفاده می‌شوند. گزارش‌های جداگانه درباره جنگ خاورمیانه از مصرف گسترده رهگیرهای سامانه پاتریوت خبر داده‌اند؛ مهماتی که برای مقابله با برخی تهدیدهای بالستیک اهمیت ویژه‌ای دارند و جایگزینی آن‌ها به ظرفیت صنعتی و زمان نیاز دارد.
مشکل اصلی فقط تعداد موشک‌های موجود نیست؛ سرعت تولید نیز اهمیت دارد. زلنسکی پیش‌تر گفته بود تولید موشک‌های رهگیر پاتریوت در آمریکا حدود ۶۰ تا ۶۵ فروند در ماه است. این رقم به تولید یک نوع مشخص از مهمات مربوط می‌شود و نباید به همه موشک‌های پدافندی تعمیم داده شود. بااین‌حال، مقایسه نرخ تولید با مصرف شدید در یک درگیری گسترده نشان می‌دهد که افزایش تقاضا می‌تواند فشار زیادی بر زنجیره تأمین تسلیحات وارد کند.
این وضعیت برای اوکراین نیز پیامد دارد. کی‌یف برای مقابله با حملات موشکی روسیه به سامانه‌های پدافندی غربی، از جمله پاتریوت، وابستگی دارد. اگر کشورهای خاورمیانه برای تأمین امنیت خود به تعداد بیشتری از همین رهگیرها نیاز داشته باشند، رقابت بر سر موجودی انبارها، زمان تحویل و اولویت تخصیص مهمات می‌تواند دشوارتر شود. البته این به معنای توقف قطعی کمک به اوکراین نیست؛ تصمیم‌های سیاسی، قراردادهای قبلی، موجودی ذخایر و افزایش تولید هم در نحوه توزیع مهمات نقش دارند.
یک نکته مهم دیگر، هزینه دفاع در برابر حملات پرتعداد است. استفاده از موشک‌های رهگیر گران‌قیمت برای مقابله با تهدیدهای هوایی ارزان‌تر می‌تواند از نظر اقتصادی فشارآور باشد؛ به همین دلیل کشورها به دنبال ترکیب سامانه‌های پدافندی، جنگ الکترونیک و ابزارهای کم‌هزینه‌تر مقابله با پهپادها هستند. بااین‌حال، جایگزین‌ها برای همه تهدیدها مناسب نیستند و مقابله با موشک بالستیک با مقابله با یک پهپاد ساده تفاوت دارد.
در مجموع، اظهارات زلنسکی فراتر از یک اختلاف بر سر سهمیه تسلیحات، مسئله‌ای راهبردی را مطرح می‌کند: در جنگ‌های پرشدت، توان دفاعی تنها به تعداد سامانه‌های موجود وابسته نیست، بلکه به ذخایر مهمات، نرخ تولید، امکان انتقال سریع و توان جایگزینی آن‌ها نیز بستگی دارد. برای ارزیابی دقیق اثر این جنگ بر امنیت منطقه و اوکراین، باید میان آمار اعلام‌شده از سوی مقام‌ها، اطلاعات تأییدشده درباره مصرف مهمات و ظرفیت واقعی صنایع دفاعی تفاوت گذاشت.
