شرکت آمریکایی لاکهید مارتین و وزارت دفاع ایالات متحده به توافقی چارچوبی برای تولید و پشتیبانی از دست‌کم ۸۵۰ فروند جنگنده رادارگریز اف‌ـ۳۵ در یک دوره ۱۰ ساله رسیده‌اند؛ توافقی که ارزش آن بر اساس برآورد رویترز دست‌کم ۷۸ میلیارد دلار است. این برنامه یکی از بزرگ‌ترین تعهدات بلندمدت آمریکا برای تأمین جنگنده‌های پیشرفته به شمار می‌رود، اما هنوز نباید آن را با قرارداد نهایی خرید تمام هواپیماها اشتباه گرفت.
بر اساس جزئیات اعلام‌شده در ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶، توافق جدید علاوه بر تولید جنگنده‌ها، قطعات یدکی اولیه، کیت‌های ارتقا و اصلاح هواپیماها و پشتیبانی از ناوگان را نیز در بر می‌گیرد. سفارش‌های مشتریان بین‌المللی اف‌ـ۳۵ هم در چارچوب این برنامه دیده شده‌اند؛ موضوعی که می‌تواند به تثبیت زنجیره تأمین و برنامه‌ریزی بلندمدت تولید کمک کند.
یکی از اهداف اصلی توافق، حفظ ظرفیت تولید سالانه ۱۵۶ فروند اف‌ـ۳۵ است. لاکهید مارتین همچنین اعلام کرده دست‌کم ۷ میلیارد دلار از منابع خود را برای تقویت ظرفیت تولید، توسعه امکانات تعمیر و نگهداری، تأمین ابزارهای موردنیاز و پشتیبانی از نیروی کار اختصاص می‌دهد. این سرمایه‌گذاری قرار است بخشی از مشکلات زنجیره تأمین و محدودیت‌های تعمیراتی برنامه اف‌ـ۳۵ را کاهش دهد.
با این حال، توافق هنوز به تأییدهای قانونی و تأمین اعتبار موردنیاز وابسته است. لاکهید مارتین و دفتر مشترک برنامه اف‌ـ۳۵ اعلام کرده‌اند که در صورت دریافت مجوز چندساله و اعتبارات مربوطه، جزئیات نهایی قیمت‌گذاری، زمان‌بندی و شرایط قرارداد را مشخص خواهند کرد. بنابراین، رقم ۷۸ میلیارد دلار برآورد ارزش چارچوب توافق است، نه مبلغ نهایی یک سفارش قطعی که تمام جزئیات آن نهایی شده باشد.
قیمت هر فروند اف‌ـ۳۵ نیز بسته به مدل متفاوت است. طبق گزارش رویترز، نسخه اف‌ـ۳۵ ای حدود ۹۲ میلیون دلار، نسخه اف‌ـ۳۵ سی متعلق به نیروی دریایی حدود ۱۱۰ میلیون دلار و نسخه اف‌ـ۳۵ بی با قابلیت برخاست کوتاه و فرود عمودی حدود ۱۲۱ میلیون دلار قیمت دارد. ترکیب دقیق مدل‌های موردنیاز در توافق جدید اعلام نشده و هزینه‌ها ممکن است با تغییر دستمزدها، قیمت مواد اولیه و شرایط تولید افزایش پیدا کنند.
اف‌ـ۳۵ یکی از مهم‌ترین برنامه‌های تسلیحاتی آمریکا و متحدانش است و با تکیه بر فناوری پنهان‌کاری راداری، حسگرهای پیشرفته و قابلیت اتصال اطلاعاتی به دیگر سامانه‌های نظامی طراحی شده است. این جنگنده در سه نسخه اصلی برای نیروی هوایی، تفنگداران دریایی و نیروی دریایی آمریکا تولید می‌شود. با وجود توانمندی‌های آن، هزینه بالای نگهداری، تأمین قطعات و آماده‌به‌کاری عملیاتی از چالش‌های مهم این برنامه باقی مانده‌اند.
لاکهید مارتین و پنتاگون انتظار دارند تعهد بلندمدت تولید، هزینه‌های زنجیره تأمین را کاهش دهد و امکان برنامه‌ریزی مطمئن‌تری برای سازندگان قطعات فراهم کند. شرکت برآورد کرده است که این برنامه در طول یک دهه از صدها هزار شغل در آمریکا پشتیبانی کند؛ با این حال، میزان صرفه‌جویی واقعی و هزینه نهایی برای مالیات‌دهندگان به جزئیات قرارداد رسمی و نحوه تخصیص بودجه در سال‌های آینده بستگی خواهد داشت.
