شرکت آمریکایی پالانتیر اعلام کرده است که نه این شرکت و نه دولت ایالات متحده امکان خاموش کردن از راه دور سامانه هوش مصنوعی نظامی مورد استفاده ناتو را ندارند. این اظهارنظر پس از اختلال در خدمات ماهواره‌ای استارلینک و استارشلید در اوکراین مطرح شده؛ اتفاقی که نگرانی‌ها درباره وابستگی ارتش‌های اروپایی به فناوری‌های آمریکایی را افزایش داده است.
لوئیس موزلی، معاون اجرایی پالانتیر در اروپا و بریتانیا، در گفت‌وگو با رویترز تأکید کرده است کشورهایی که نرم‌افزار این شرکت را خریداری می‌کنند، کنترل عملیاتی آن را در اختیار دارند. به گفته او، سامانه یادشده فاقد «کلید قطع اضطراری» است که پالانتیر یا دولت آمریکا بتوانند از راه دور برای متوقف کردن آن استفاده کنند. این اظهارات موضع رسمی یک مدیر شرکت است و به‌تنهایی جایگزین ارزیابی فنی مستقل از معماری و وابستگی‌های سامانه نمی‌شود.
سامانه مورد بحث، Maven Smart System نام دارد و از هوش مصنوعی برای پردازش حجم زیادی از داده‌های ماهواره‌ها، رادارها، پهپادها و دیگر حسگرها استفاده می‌کند. هدف این فناوری، ترکیب اطلاعات میدان نبرد، افزایش آگاهی فرماندهان از وضعیت عملیاتی و سرعت بخشیدن به تحلیل و تصمیم‌گیری است. ناتو در سال ۲۰۲۵ این سامانه را برای فرماندهی عملیات متفقین خریداری کرد و در ژوئن ۲۰۲۶ اعلام شد که سامانه به قابلیت کامل فنی و عملیاتی رسیده است.
بحث درباره استقلال این سامانه پس از بروز محدودیت‌هایی در خدمات استارلینک و نسخه نظامی آن، استارشلید، شدت گرفت. گزارش‌ها حاکی از آن بود که اختلال در اتصال برخی پایانه‌های اوکراینی، به‌ویژه روی سکوهای سریع‌الحركت، عملیات پهپادی و مأموریت‌های رهگیری را دشوارتر کرده است. مقام‌های آمریکایی و اوکراینی و ایلان ماسک توضیحات متفاوتی درباره علت و مسئول این محدودیت‌ها ارائه کرده‌اند و در زمان انتشار گزارش‌ها، ابهام‌ها درباره چگونگی تصمیم‌گیری همچنان ادامه داشت.
نگرانی اروپا فقط به وجود یا نبود یک کلید خاموش‌سازی محدود نمی‌شود. اگر یک ارتش برای تحلیل داده‌های میدان نبرد، ارتباطات، به‌روزرسانی نرم‌افزار یا پشتیبانی فنی به شرکت خارجی وابسته باشد، حتی بدون امکان خاموش کردن مستقیم سامانه نیز ممکن است با ریسک‌های عملیاتی و امنیتی روبه‌رو شود. همین موضوع بحث «حاکمیت دیجیتال» را در سیاست دفاعی اروپا پررنگ‌تر کرده است؛ مفهومی که بر کنترل داده‌ها، زیرساخت‌ها و تصمیم‌های حساس توسط خود کشورها تأکید دارد.
آلمان و فرانسه از جمله اعضای ناتو هستند که درباره استفاده ملی از سامانه پالانتیر ملاحظاتی مطرح کرده‌اند. مقام‌های آلمانی نسبت به دسترسی کارکنان شرکت‌های خصوصی به داده‌های نظامی حساس ابراز نگرانی کرده‌اند. فرانسه نیز در حال توسعه سامانه اختصاصی Arcadia با مشارکت شرکت‌های فناوری داخلی است تا گزینه‌ای جایگزین برای فرماندهی و تحلیل اطلاعات میدان نبرد در اختیار داشته باشد. این رویکردها نشان می‌دهد که برخی کشورهای اروپایی به‌دنبال کاهش وابستگی به تأمین‌کنندگان خارجی هستند، هرچند ساخت و نگهداری سامانه‌های مستقل نیز هزینه و پیچیدگی بالایی دارد.
در نهایت، اظهارات پالانتیر می‌تواند بخشی از نگرانی‌ها درباره امکان قطع مستقیم نرم‌افزار را کاهش دهد، اما پرسش گسترده‌تر درباره استقلال دفاعی اروپا همچنان پابرجاست. قابلیت کارکرد مستقل، دسترسی به داده‌ها، به‌روزرسانی‌ها، امنیت سایبری و امکان جایگزینی فناوری در شرایط بحران، همگی در ارزیابی واقعی ریسک اهمیت دارند. تجربه اختلال استارشلید بار دیگر نشان داده است که وابستگی به زیرساخت‌های خصوصی فناوری می‌تواند به موضوعی راهبردی برای امنیت کشورها تبدیل شود.
