پژوهشگران یک مدل هوش مصنوعی توسعه داده‌اند که می‌تواند با بررسی یک عکس چهره، اطلاعاتی درباره سن زیستی و خطر مرگ‌ومیر بیماران مبتلا به سرطان ارائه کند. این فناوری جدید که FAHR-Face نام دارد، با تحلیل الگوهای موجود در تصاویر صورت به دنبال شناسایی نشانه‌هایی است که ممکن است با وضعیت سلامت و شانس بقای بیمار ارتباط داشته باشند. نتایج این پژوهش در اکتبر ۲۰۲۶ در نشریه علمی The Lancet Digital Health منتشر شده است.
این مدل حاصل پژوهش محققان مرکز درمانی و پژوهشی Mass General Brigham در آمریکا است و بر پایه بیش از ۴۰ میلیون تصویر چهره آموزش دیده است. پژوهشگران از این مدل دو ابزار ساخته‌اند: FAHR-FaceAge که سن زیستی فرد را از روی ظاهر چهره تخمین می‌زند و FAHR-FaceSurvival که مستقیماً الگوهای چهره را برای برآورد خطر مرگ‌ومیر بیماران سرطانی بررسی می‌کند.
در بخش پیش‌بینی بقا، مدل با تصاویر ۳۴ هزار و ۳۶۳ بیمار مبتلا به سرطان آموزش داده شد و عملکرد آن روی گروه‌های جداگانه‌ای از بیماران ارزیابی شد. پژوهشگران همچنین نتایج را با داده‌های مستقل نزدیک به ۴۹۰۰ بیمار در هلند بررسی کردند. این ارزیابی‌ها نشان دادند که مدل می‌تواند بیماران را بر اساس سطح خطر نسبی از یکدیگر تفکیک کند؛ بااین‌حال، این نتیجه به معنی تعیین دقیق مدت عمر هر بیمار نیست.
یکی از یافته‌های مهم این پژوهش آن بود که بیماران قرارگرفته در بالاترین گروه خطر، در مقایسه با افراد گروه کم‌خطر، بیش از سه برابر خطر مرگ‌ومیر داشتند. این ارتباط حتی پس از در نظر گرفتن برخی عوامل بالینی نیز مشاهده شد. پژوهشگران همچنین دریافتند که تخمین سن زیستی بالاتر از سن واقعی با پیامدهای نامطلوب‌تر ارتباط دارد؛ اما این ارتباط آماری به‌تنهایی علت بیماری یا سرنوشت قطعی یک فرد را مشخص نمی‌کند.
نکته جالب این است که دو ابزار مدل از بخش‌های متفاوتی از صورت اطلاعات استخراج می‌کنند. مدل تخمین سن زیستی بیشتر به نواحی اطراف دهان و شقیقه‌ها توجه دارد، درحالی‌که مدل پیش‌بینی بقا از الگوهایی در بخش‌هایی مانند زیر چشم‌ها و اطراف بینی استفاده می‌کند. هنوز مشخص نیست تمام این نشانه‌ها دقیقاً بازتاب چه تغییرات زیستی یا بالینی هستند و برای روشن شدن سازوکار آن‌ها به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.
با وجود نتایج امیدوارکننده، متخصصان هشدار می‌دهند که نباید از این فناوری برای پیش‌بینی قطعی مرگ، تصمیم‌گیری مستقل درباره درمان یا ایجاد ترس در بیماران استفاده کرد. کارشناسان مستقل می‌گویند هنوز باید مشخص شود این مدل در مقایسه با ارزیابی پزشکان و شاخص‌های بالینی متداول چه ارزش افزوده‌ای دارد و آیا در بیمارستان‌ها و گروه‌های جمعیتی مختلف عملکرد یکسانی خواهد داشت. بنابراین FAHR-Face هنوز جایگزین معاینه، آزمایش‌ها و نظر پزشک نیست.
اگر این فناوری در مطالعات آینده تأیید شود، ممکن است روزی به پزشکان در ارزیابی وضعیت عمومی بیماران و انتخاب درمان متناسب با شرایط آن‌ها کمک کند؛ به‌ویژه زمانی که تصمیم‌گیری درباره درمان‌های سنگینی مانند پرتودرمانی یا جراحی به ارزیابی دقیق‌تر وضعیت بیمار نیاز دارد. بااین‌حال، کاربرد بالینی گسترده آن به اعتبارسنجی بیشتر، بررسی سوگیری‌های احتمالی و اثبات فایده واقعی برای بیماران وابسته است.
