جام جهانی ۲۰۲۶ که از ۱۲ ژوئن در آمریکای شمالی آغاز میشود، ممکن است به نخستین دوره تاریخ این رقابتها تبدیل شود که هوش مصنوعی را به شکلی گسترده وارد فرایند تحلیل فنی تیمها میکند.
نشریه Forbes در گزارشی اعلام کرد که تمامی تیمهای حاضر در جام جهانی ۲۰۲۶ به یک دستیار تحلیلی مبتنی بر هوش مصنوعی دسترسی خواهند داشت. این سامانه که نخستین بار در نمایشگاه CES 2026 معرفی شد، به عنوان یک تحلیلگر هوشمند فوتبال طراحی شده است و میتواند حجم عظیمی از اطلاعات مسابقات را پردازش و تفسیر کند.
برخلاف مدلهای زبانی عمومی که برای کاربردهای متنوع توسعه یافتهاند، FIFA AI Pro به صورت اختصاصی برای فوتبال آموزش دیده است. این سامانه هوش مصنوعی از هزاران ساعت ویدیوی مسابقات، میلیونها داده آماری و بیش از دو هزار شاخص تخصصی که در اختیار فیفا قرار دارد، استفاده میکند. همچنین اطلاعاتی مانند زوایای مختلف دوربینها و دادههای حسگرهای نصبشده روی بدن بازیکنان نیز در اختیار این سیستم قرار میگیرد.
کادرهای فنی تیمها میتوانند پرسشهای تخصصی خود را در این سامانه مطرح کنند. برای مثال، مربیان قادر خواهند بود درباره نقاط ضعف خط حمله، بهترین آرایش تاکتیکی مقابل حریف یا مؤثرترین روش نفوذ به ساختار دفاعی رقبا سؤال کنند. FIFA AI Pro نیز پاسخهای خود را با استفاده از تحلیلهای آماری، بازپخشهای تصویری، مدلهای سهبعدی و شبیهسازیهای تاکتیکی ارائه میدهد.
یکی از مهمترین قابلیتهای این ابزار هوش مصنوعی فیفا، یادگیری مداوم از جریان مسابقات است. دادههای هر بازی حدود دو تا سه ساعت پس از پایان مسابقه به موتور هوش مصنوعی منتقل میشود. در نتیجه سامانه میتواند روندهای تاکتیکی جدید، تغییرات سبک بازی تیمها و الگوهای موفق مسابقات را شناسایی کند. با نزدیک شدن رقابتها به مراحل حذفی، دقت و عمق تحلیلهای ارائهشده نیز افزایش خواهد یافت.
کارشناسان معتقد هستند که تیمهای کوچکتر بیشترین سود را از این فناوری خواهند برد. کشورهایی مانند کوراسائو و کیپ ورد که برای نخستین بار در مراحل نهایی جام جهانی حضور پیدا میکنند، معمولاً از بودجه و زیرساخت تحلیلی محدودی برخوردار هستند. در مقابل، قدرتهای سنتی فوتبال مانند فرانسه و برزیل سالها است که از تیمهای بزرگ تحلیل داده، متخصصان ویدیویی و کارشناسان تاکتیکی استفاده میکنند.
در چنین شرایطی، FIFA AI Pro میتواند نقش یک واحد حرفهای تحلیل عملکرد را برای تیمهای کمامکانات ایفا کند. این موضوع احتمال کاهش فاصله اطلاعاتی میان تیمهای بزرگ و کوچک را افزایش میدهد و میتواند زمینهساز شگفتیهای بیشتری در طول مسابقات شود. حتی برخی تحلیلگران معتقد هستند که جام جهانی ۲۰۲۶ ممکن است شاهد تاکتیکهای نوآورانه و نتایج غیرمنتظره بیشتری نسبت به دورههای گذشته باشد.
با وجود این، فیفا تأکید کرده است که این هوش مصنوعی قرار نیست جایگزین مربیان شود. FIFA AI Pro یک ابزار آمادهسازی و تحلیل است و توانایی ارائه دستورات لحظهای در جریان مسابقه را ندارد. محدودیت زمانی پردازش دادهها باعث میشود این سامانه بیشتر برای تحلیل پیش از مسابقه و بررسی عملکرد پس از پایان بازی مورد استفاده قرار گیرد.
همچنین فیفا و لنوو تأکید کردهاند که فوتبال همچنان یک ورزش انسانی باقی خواهد ماند. به باور مسئولان این پروژه، فناوری میتواند کیفیت تصمیمگیری را افزایش دهد، اما موفقیت نهایی همچنان به دانش، تجربه و تصمیمهای مربیان و بازیکنان بستگی دارد. به همین دلیل، جام جهانی ۲۰۲۶ بیش از آنکه آغاز عصر مربیان رباتیک باشد، نمادی از همکاری میان انسان و هوش مصنوعی در بالاترین سطح فوتبال جهان خواهد بود.
