پژوهشی درباره روند تجزیه بدن انسان نشان میدهد که جسد میتواند مدتها پس از مرگ، بدون دخالت فرد دیگری، تغییر موقعیت دهد. دانشمندان استرالیایی با بررسی تصاویر ثبتشده از یک بدن اهدایی دریافتند که حرکت اندامها و مفاصل در طول فرایند تجزیه ادامه دارد؛ پدیدهای که میتواند در بررسی صحنههای مرگ و پروندههای جنایی اهمیت داشته باشد.
این مطالعه به پژوهش آلایسون ویلسون و همکارانش در استرالیا مربوط میشود. محققان با استفاده از دوربینهای تایملپس، از بدن یک فرد اهداکننده در یک مرکز پژوهشهای تجزیه بدن انسان تصویربرداری کردند. ثبت تصاویر طی حدود ۱۶ ماه انجام شد و به پژوهشگران اجازه داد تغییرات موقعیت بخشهای مختلف بدن را در گذر زمان بررسی کنند.
نتایج نشان داد حرکت تنها به روزهای ابتدایی پس از مرگ محدود نیست. پژوهشگران تغییر موقعیت را در اندامهای بالایی و پایینی بدن مشاهده کردند و در یکی از اندازهگیریها، جابهجایی تجمعی یک نقطه آناتومیکی در ساعد راست به حدود ۵۱٫۶۵ سانتیمتر رسید. این عدد به حرکت اندازهگیریشده آن نقطه در طول دوره مطالعه اشاره دارد و به معنی جابهجایی کامل دست به همین میزان در یک حرکت واحد نیست.
اما چرا جسد حرکت میکند؟ یکی از دلایل، تغییرات فیزیکی بدن در جریان تجزیه است. در مراحل ابتدایی، تجمع گاز و تورم بافتها میتواند موقعیت اندامها و مفاصل را تغییر دهد. در مراحل پیشرفتهتر نیز خشکشدن و انقباض بافتهای نرم، از جمله رباطها، ممکن است باعث تغییر زاویه مفاصل و جابهجایی بخشهایی از بدن شود.
این یافته برای پزشکی قانونی اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا موقعیت بدن هنگام کشف همیشه لزوماً با وضعیت اولیه آن پس از مرگ یکسان نیست. اگر کارشناسان این تغییرات طبیعی را در نظر نگیرند، ممکن است درباره نحوه قرارگیری جسد یا اتفاقات رخداده در محل، برداشت نادرستی داشته باشند. البته تعیین علت مرگ همچنان به مجموعه شواهد، معاینات تخصصی و شرایط صحنه بستگی دارد.
نتایج این پژوهش در سال ۲۰۲۰ در مجله علمی Forensic Science International: Synergy منتشر شد. بنابراین، با یک یافته علمی چندساله روبهرو هستیم، نه کشفی که بهتازگی برای نخستینبار اتفاق افتاده باشد. پیام اصلی تحقیق این است که فرایند تجزیه بدن پویا است و حتی پس از گذشت ماهها میتواند تغییراتی قابل اندازهگیری ایجاد کند؛ نه اینکه بدن پس از مرگ همچنان حرکت ارادی داشته باشد.