بر اساس اسناد منتشرشده در ثبت فدرال آمریکا، گوگل از سازمان حفاظت محیط زیست ایالات متحده درخواست کرده است مجوز آزمایشی رهاسازی ۳۲ میلیون پشه نر عقیم را در ایالتهای کالیفرنیا و فلوریدا صادر کند. در صورت تأیید این درخواست، این شرکت میتواند طی یک دوره دو ساله، سالانه تا ۱۶ میلیون پشه را در مناطق مشخصشده آزاد کند.
این طرح بخشی از برنامه Debug گوگل است؛ پروژهای که با بهرهگیری از فناوریهای پیشرفته، علم داده و روشهای کنترل زیستی، به دنبال مقابله با پشههایی است که بیماریهایی مانند تب دنگی، زیکا، چیکونگونیا، ویروس نیل غربی و مالاریا را منتقل میکنند.
مبنای این برنامه استفاده از پشههای نر حامل باکتری طبیعی Wolbachia است. این باکتری بهطور طبیعی در بسیاری از حشرات وجود دارد و برای انسان خطری ایجاد نمیکند. از آنجا که پشههای نر انسان را نیش نمیزنند، رهاسازی آنها خطر انتقال بیماری را افزایش نمیدهد.
زمانی که پشههای نر آلوده به Wolbachia با پشههای ماده وحشی جفتگیری میکنند، تخمهای حاصل از این جفتگیری قادر به رشد و تبدیل شدن به لارو نیستند. در نتیجه نسل جدیدی از پشهها شکل نمیگیرد و جمعیت این حشرات به مرور زمان کاهش مییابد. گوگل اعلام کرده است که با تکرار این فرآیند در چندین نسل، میتوان جمعیت پشهها را به شکل قابل توجهی کاهش داد.
این برنامه بهطور خاص گونه Aedes aegypti را هدف قرار داده است. این گونه یکی از مهمترین ناقلان بیماریهای ویروسی در جهان محسوب میشود و مسئول بخش عمدهای از موارد ابتلا به تب دنگی، تب زرد، زیکا و چیکونگونیا است.
گوگل معتقد است روشهای فعلی کنترل پشهها با چالشهای متعددی روبهرو هستند. آفتکشهای شیمیایی در بسیاری از مناطق به دلیل ایجاد مقاومت در جمعیت حشرات، اثربخشی گذشته را ندارند. همچنین یافتن و از بین بردن تمامی محلهای تخمگذاری پشهها، بهویژه در محیطهای شهری، بسیار دشوار و پرهزینه است.
نقش گوگل در این پروژه تنها به توسعه راهکار زیستی محدود نمیشود. این شرکت از فناوریهای هوش مصنوعی، بینایی ماشین و سامانههای خودکار برای تولید انبوه پشهها استفاده میکند. یکی از مهمترین مراحل این فرآیند، جداسازی دقیق پشههای نر از ماده پیش از رهاسازی است.
برای انجام این کار، پژوهشگران از سامانههای بینایی ماشین مبتنی بر هوش مصنوعی استفاده میکنند که قادرند پشهها را با دقت بالا شناسایی و دستهبندی کنند. گوگل میگوید این فناوری تضمین میکند تنها پشههای نر در تعداد مناسب و در مناطق هدف آزاد شوند.
پروژه Debug در ابتدا در شرکت Verily Health، زیرمجموعه علوم زیستی آلفابت، توسعه یافت. این پروژه یکی از طرحهای بلندپروازانه آزمایشگاه Google X به شمار میرفت. گوگل در اوایل سال جاری مالکیت کامل این برنامه را به دست آورد و آن را مستقیماً زیر نظر خود قرار داد.
اگرچه فناوریهای مورد استفاده در این پروژه مدرن هستند، اما اصل علمی آن سابقهای چند دههای دارد. روش موسوم به «تکنیک حشرات عقیم» سالها در کنترل آفات کشاورزی و برخی حشرات ناقل بیماری مورد استفاده قرار گرفته است. اکنون سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا پس از پایان دوره دریافت نظرات عمومی در ۵ ژوئن، درباره صدور مجوز نهایی این طرح تصمیمگیری خواهد کرد.
