سریال ایرانی «روشنایی شب» به سوژه توجه رسانههای اسرائیلی تبدیل شده است؛ مجموعهای با موضوع جاسوسی و مقابله با عملیات مخفی که رسانه Ynet آن را با سریال اسرائیلی «تهران» مقایسه کرده است. این مقایسه، بار دیگر رقابت بر سر روایت داستانهای اطلاعاتی و امنیتی در تلویزیون ایران و اسرائیل را به مرکز توجه آورده است.
«روشنایی شب» یک مجموعه ۳۰ قسمتی است که بنا بر گزارش رسانههای ایرانی، با الهام از رویدادهای واقعی ساخته شده و فعالیت یک واحد اطلاعاتی را در مسیر شناسایی شبکههای جاسوسی و خرابکاری روایت میکند. داستان سریال از زاویه نیروهایی دنبال میشود که در تلاشاند عملیات نفوذ را شناسایی و خنثی کنند.
رویا نونهالی از بازیگران اصلی این مجموعه است. حضور او در این سریال نیز در برخی گزارشهای منتشرشده درباره «روشنایی شب» مورد توجه قرار گرفته است. تلویزیون ایران این مجموعه را در ژانر جاسوسی و امنیتی تولید کرده؛ ژانری که در سالهای اخیر به یکی از قالبهای پرمخاطب برای روایت تنشهای سیاسی و عملیات اطلاعاتی تبدیل شده است.
نقطه مقایسه اصلی با سریال اسرائیلی «تهران» به موضوع داستان برمیگردد. در سریال «تهران»، مخاطب ماجراهای یک مأمور موساد را دنبال میکند که برای انجام مأموریتی مخفی وارد ایران میشود؛ اما «روشنایی شب» ماجرا را از زاویه مقابله با نفوذ و فعالیتهای اطلاعاتی روایت میکند. به این ترتیب، دو مجموعه از موقعیتهای داستانی مشابه استفاده میکنند، اما زاویه دید و تصویری که از نیروهای اطلاعاتی ارائه میدهند متفاوت است.
نقطه مقایسه اصلی با سریال اسرائیلی «تهران» به موضوع داستان برمیگردد. در سریال «تهران»، مخاطب ماجراهای یک مأمور موساد را دنبال میکند که برای انجام مأموریتی مخفی وارد ایران میشود؛ اما «روشنایی شب» ماجرا را از زاویه مقابله با نفوذ و فعالیتهای اطلاعاتی روایت میکند. به این ترتیب، دو مجموعه از موقعیتهای داستانی مشابه استفاده میکنند، اما زاویه دید و تصویری که از نیروهای اطلاعاتی ارائه میدهند متفاوت است.
رسانه Ynet در گزارشی با عنوان «پاسخ ایران به تریلر جاسوسی اسرائیل»، به شباهتهای موضوعی دو مجموعه اشاره کرده است. همچنین صفحه تخصصی The Spy Stories به مقایسه این دو سریال پرداخته است. این بازتاب نشان میدهد موضوع سریال برای برخی رسانهها و صفحات فعال در حوزه داستانهای جاسوسی قابل توجه بوده؛ با این حال، از این پوشش رسانهای بهتنهایی نمیتوان میزان تماشاگران یا موفقیت بینالمللی «روشنایی شب» را نتیجه گرفت.
چرا این مقایسه اهمیت دارد؟
# سریالهای جاسوسی فقط درباره تعقیبوگریز، مأموران مخفی و عملیات محرمانه نیستند؛ آنها میتوانند برداشت مخاطب از تهدیدهای امنیتی، هویت ملی و نقش نهادهای اطلاعاتی را نیز شکل دهند. وقتی دو مجموعه با موضوعی نزدیک، از دو زاویه متفاوت ساخته میشوند، مقایسه آنها فرصتی برای بررسی شیوه روایتپردازی و تفاوت نگاه سازندگان به یک موضوع مشترک فراهم میکند.
در نهایت، جلب توجه رسانههای خارجی میتواند به دیدهشدن بیشتر یک اثر ایرانی کمک کند، اما قضاوت درباره کیفیت «روشنایی شب» به عواملی مانند فیلمنامه، بازیها، کارگردانی، انسجام داستان و واکنش مخاطبان بستگی دارد. مقایسه با «تهران» آغاز یک بحث رسانهای است؛ نه بهتنهایی اثباتکننده برتری هنری یا موفقیت جهانی یکی از دو مجموعه.