نور خورشید فقط برای تأمین ویتامین D و تنظیم ساعت خواب بدن اهمیت ندارد؛ پژوهش تازهای نشان میدهد قرار گرفتن در معرض نور طبیعی ممکن است با کاهش قند خون و حتی احتمال کمتر ابتلا به دیابت نوع ۲ ارتباط داشته باشد. این یافتهها بار دیگر نقش نور محیط را در سلامت متابولیک انسان برجسته کردهاند.
در مطالعهای که در نشریه علمی Scientific Reports منتشر شده، پژوهشگران دادههای مربوط به شرکتکنندگان در پایگاه زیستی UK Biobank را بررسی کردند. آنها میزان مواجهه افراد با نور خورشید را با استفاده از دادههای ماهوارهای برآورد کردند و ارتباط آن را با سطح قند خون و خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ سنجیدند.
نتایج نشان داد افزایش میزان نور خورشید در روزهای پیش از آزمایش خون، با سطح پایینتر قند خون ارتباط دارد. این ارتباط بهویژه در فصل زمستان و در بررسی میزان نور دریافتی طی دو تا هفت روز پیش از آزمایش مشاهده شد. البته شدت این ارتباط در همه فصلها یکسان نبود و در بهار نیز برخی الگوهای مشابه گزارش شد.
پژوهشگران همچنین دریافتند رابطه میان نور خورشید و قند خون خطی نیست؛ یعنی افزایش نور در سطوح پایینتر با کاهش بیشتری در قند خون همراه بود، اما با بیشتر شدن میزان نور، این اثر بهتدریج به حالت تقریباً ثابت نزدیک شد. بنابراین نمیتوان نتیجه گرفت که هرچه بیشتر زیر نور خورشید بمانیم، قند خون نیز به همان نسبت کاهش پیدا میکند.
بخش دیگری از این پژوهش به ارتباط مواجهه طولانیمدت با نور فرابنفش و احتمال ابتلا به دیابت نوع ۲ مربوط بود. بر اساس دادههای بررسیشده، استفاده گاهبهگاه و مکرر از تختهای برنزهکننده با خطر آماری پایینتر ابتلا به دیابت نوع ۲ همراه بود؛ بااینحال، این نتیجه بهتنهایی ثابت نمیکند که استفاده از سولاریوم از دیابت پیشگیری میکند یا چنین کاری ایمن است.
این یافتهها با پژوهش مستقل دیگری که در سال ۲۰۲۶ در نشریه Cell Metabolism منتشر شد، همراستا هستند. در آن مطالعه کوچک، ۱۳ فرد مبتلا به دیابت نوع ۲ طی دو دوره آزمایشی در معرض نور طبیعی روز یا نور مصنوعی محیط کار قرار گرفتند. نتایج نشان داد شرکتکنندگان در دوره دریافت نور طبیعی، زمان بیشتری را در محدوده طبیعی قند خون سپری کردند و سوختوساز بدنشان به سمت استفاده بیشتر از چربی برای تأمین انرژی تغییر کرد.
این مطالعات نشان میدهند نور محیط ممکن است یکی از عوامل کمتر دیدهشده در تنظیم سوختوساز بدن باشد. برای افرادی که بیشتر روز را در خانه یا محل کار و زیر نور مصنوعی میگذرانند، قرار گرفتن ایمن در معرض روشنایی طبیعی روز میتواند یک عادت مفید باشد؛ اما هنوز شواهد کافی برای تعیین مدتزمان مشخص و تجویز آن بهعنوان روش درمان یا پیشگیری از دیابت وجود ندارد.
نکته مهم این است که این نتایج به معنای درمان دیابت با آفتابگرفتن نیست. پژوهشهای مشاهدهای نمیتوانند بهتنهایی رابطه علت و معلولی را اثبات کنند و مطالعه نور طبیعی در افراد دیابتی نیز تنها ۱۳ شرکتکننده داشته است. همچنین قرار گرفتن بیش از حد در معرض اشعه فرابنفش خطر آفتابسوختگی و سرطان پوست را افزایش میدهد؛ بنابراین نباید برای کنترل قند خون سراغ آفتابگرفتن طولانی یا سولاریوم رفت. نور طبیعی روز میتواند بخشی از سبک زندگی سالم باشد، اما جای دارو، تغذیه مناسب و فعالیت بدنی را نمیگیرد.