دانشمندان در جنگلهای غرب تایلند گونه جدیدی از یک گیاه بسیار عجیب را شناسایی کردهاند که تقریباً هیچ شباهتی به گیاهان معمولی ندارد. این گیاه که Thismia daemona نام گرفته، به دلیل ظاهر سیاه و شاخمانندش به «گل شیطان» معروف شده است؛ اما عجیبترین ویژگی آن، شکل ظاهریاش نیست، بلکه شیوهای است که برای زنده ماندن انتخاب کرده است.
گل شیطان در پارک ملی تونگ فا پوم در غرب تایلند پیدا شده است. برخلاف بیشتر گیاهان، این گونه برگ، ساقه سبز و کلروفیل ندارد و نمیتواند با استفاده از نور خورشید فتوسنتز کند. بخش عمده زندگی این گیاه نیز در زیر لایه برگهای ریختهشده کف جنگل سپری میشود و تنها هنگام گلدهی برای مدت کوتاهی خود را نشان میدهد.
گل شیطان چگونه بدون نور خورشید زنده میماند؟
#راز بقای این گیاه در زیر خاک پنهان شده است. ریشههای Thismia daemona با قارچهای موجود در خاک ارتباط برقرار میکنند و گیاه مواد غذایی مورد نیاز خود را از این شبکه قارچی دریافت میکند. به همین دلیل، گل شیطان برای تولید انرژی به نور مستقیم خورشید وابسته نیست و زندگی آن بیشتر به تعامل با موجودات زیرزمینی گره خورده است.
این شیوه زندگی باعث شده اعضای جنس Thismia که به «فانوسهای پری» نیز شهرت دارند، از عجیبترین گیاهان گلدار شناختهشده باشند. این گیاهان معمولاً برای مدت طولانی از دید انسان پنهان میمانند و تنها گلهای کوچک آنها برای مدت کوتاهی از سطح خاک بیرون میآید.
ظاهری شبیه موجودات افسانهای
#ظاهر Thismia daemona دلیل اصلی انتخاب نام «گل شیطان» است. گل این گیاه تقریباً سیاه است و در قسمتهایی از آن رنگ نارنجی دیده میشود. سه زائده باریک نیز از بخش بالایی گل بیرون آمده که ظاهری شبیه شاخ ایجاد میکنند.
ارتفاع گیاه همراه با گل حدود ۱۲٫۵ سانتیمتر گزارش شده است. ریشههای روشن و پشمالوی آن نیز ظاهری متفاوت دارند و ساختار داخلی گل، با بخشهای آبی و نیمهشفاف، حتی از نمای بیرونی آن عجیبتر است.
دانشمندان چطور فهمیدند یک گونه جدید است؟
#پژوهشگران برای اطمینان از اینکه با یک گونه ناشناخته روبهرو هستند، تنها به ظاهر گیاه اکتفا نکردند. ویژگیهای ساختاری آن با نمونههای شناختهشده مقایسه شد و DNA گیاه نیز مورد بررسی قرار گرفت.
نتایج بررسیهای ریختشناسی و مولکولی نشان داد که این گیاه با گونههای شناختهشده تفاوت دارد. نزدیکترین خویشاوند شناختهشده آن، Thismia betung-kerihunensis است که در جزیره بورنئو یافت میشود. یافتههای مربوط به این گونه جدید در مجله علمی PhytoKeys منتشر شده است.
کشف یک گونه جدید، اما از همین حالا در معرض خطر
#یکی از نگرانکنندهترین بخشهای این کشف، تعداد بسیار کم نمونههای شناختهشده است. پژوهشگران تاکنون تنها یک جمعیت از Thismia daemona را پیدا کردهاند که کمتر از ۵۰ گیاه دارد و در محدودهای کمتر از ۰٫۰۵ کیلومتر مربع زندگی میکند.
اگرچه محل زندگی این گیاه در یک پارک ملی حفاظتشده قرار دارد، اما کوچک بودن جمعیت و وابستگی آن به شرایط خاص کف جنگل، این گونه را آسیبپذیر میکند. حتی آسیب به خاک و شبکه قارچی زیر آن میتواند برای بقای گیاه مشکلساز باشد. پژوهشگران به همین دلیل در ارزیابی اولیه، آن را در وضعیت «در معرض خطر بحرانی» قرار دادهاند؛ البته این ارزیابی هنوز به معنای ثبت رسمی آن در فهرست سرخ اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت نیست.
کشف گل شیطان بار دیگر نشان میدهد که جنگلهای گرمسیری هنوز رازهای زیادی برای دانشمندان دارند. گاهی یک گونه جدید نه در قله یک کوه دورافتاده یا اعماق ناشناخته جنگل، بلکه درست زیر برگهای ریختهشده روی زمین پنهان شده است؛ گیاهی که میلیونها سال راه متفاوتی برای زندگی پیدا کرده و تا همین امروز از نگاه انسان پنهان مانده بود.
