دولت سوئد دسترسی مستقیم کارکنان دفاتر دولتی به دو ابزار هوش مصنوعی ChatGPT و Claude را روی رایانه‌های کاری مسدود کرده است. این تصمیم از دوشنبه ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶ اجرایی می‌شود و کارکنان به استفاده از ابزار هوش مصنوعی Microsoft Copilot که از سوی این مجموعه تأیید شده، هدایت می‌شوند. این اقدام در پی بررسی نگرانی‌های امنیت اطلاعات صورت گرفته است.
بر اساس گزارش رادیو عمومی سوئد، استفاده از سرویس‌های هوش مصنوعی بدون قرارداد رسمی می‌تواند امنیت اطلاعات سازمان را با خطر روبه‌رو کند. یکی از نگرانی‌های اصلی، واردکردن اطلاعات حساس سازمانی در ابزارهای عمومی و همچنین نحوه استفاده از پاسخ‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی است؛ موضوعی که در محیط‌های دولتی می‌تواند پیامدهای جدی‌تری نسبت به استفاده شخصی داشته باشد.
با این حال، تصمیم سوئد به معنای ممنوعیت کامل هوش مصنوعی در دستگاه‌های دولتی نیست. کارکنان می‌توانند از Copilot استفاده کنند؛ ابزاری که پس از بازبینی امنیتی مورد تأیید قرار گرفته و تنظیمات امنیتی آن نیز تقویت شده است. بنابراین، تفاوت اصلی در این تصمیم، میان استفاده آزاد از سرویس‌های عمومی و استفاده از ابزارهایی است که سازمان درباره شرایط امنیتی و نحوه به‌کارگیری آن‌ها تصمیم گرفته است.
گزارش‌ها همچنین نشان می‌دهند که محدودیت‌ها تنها به دفاتر دولت مرکزی سوئد محدود نیست. اداره مالیات این کشور و سازمان دولتی مسئول مراقبت از افراد در مراکز نگهداری نیز اقدام‌های مشابهی انجام داده‌اند. در اداره اجرای احکام و وصول مطالبات سوئد هم موضوع در دست بررسی بوده است. پیش‌تر، ممیزی داخلی اداره حمل‌ونقل سوئد از استفاده گسترده و پرخطر کارکنان از چندین سرویس هوش مصنوعی خبر داده بود.
با وجود مسدودشدن دسترسی مستقیم به ChatGPT و Claude روی رایانه‌های کاری، گزارش رادیو سوئد می‌گوید برخی کارکنان همچنان از طریق یک بستر داخلی برای دستیارهای هوش مصنوعی به این سرویس‌ها دسترسی خواهند داشت. جزئیات مربوط به تعداد این کارکنان و محدودیت‌های دقیق این دسترسی اعلام نشده است؛ بنابراین، تصمیم جدید را نباید ممنوعیتی مطلق برای استفاده از این دو فناوری در تمام شرایط تلقی کرد.
این اتفاق نشان می‌دهد که در سازمان‌های بزرگ، انتخاب ابزار هوش مصنوعی فقط به کیفیت پاسخ‌ها یا سرعت انجام کار مربوط نیست. محل پردازش اطلاعات، قرارداد با ارائه‌دهنده، نحوه نگهداری داده‌ها، سطح دسترسی کارکنان و امکان نظارت سازمانی هم اهمیت دارند. حتی ابزاری که برای تهیه گزارش یا خلاصه‌سازی بسیار مفید است، اگر برای داده‌های محرمانه بدون ضوابط مشخص استفاده شود، می‌تواند به یک ریسک امنیتی تبدیل شود.
تصمیم سوئد را می‌توان نمونه‌ای از حرکت به سمت مدیریت سازمانی هوش مصنوعی دانست، نه عقب‌نشینی کامل از این فناوری. سازمان‌ها به‌جای ممنوعیت یکسان برای همه ابزارها، به سیاستی نیاز دارند که مشخص کند کدام اطلاعات را می‌توان در اختیار هوش مصنوعی گذاشت، کدام سرویس‌ها مجازند و چه کسی مسئول بررسی خروجی‌هاست. برای شرکت‌ها و نهادهای ایرانی نیز درس اصلی همین است: پیش از گسترش استفاده از هوش مصنوعی، باید قواعد روشن حفاظت از اطلاعات و استفاده مسئولانه از آن تدوین شود.
