بیل گیتس، همبنیانگذار مایکروسافت، هشدار داده است که هوش مصنوعی میتواند یکی از عمیقترین دگرگونیهای تاریخ بشر را رقم بزند؛ تغییری که پیامدهای آن تنها به فناوری محدود نمیشود و اشتغال، اقتصاد، امنیت و روابط اجتماعی را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. او معتقد است جامعه هنوز برای مواجهه با سرعت این تحولات آمادگی کافی ندارد.
گیتس در گفتوگو با نیلای پاتل در پادکست Decoder رسانه The Verge، از خطرهایی صحبت کرده که با قدرتمندترشدن مدلهای هوش مصنوعی جدیتر میشوند. به گفته او، این فناوری میتواند توانایی انجام کارهای پیچیده را در اختیار افراد بیشتری قرار دهد؛ اما همین قابلیت ممکن است برای حملات سایبری، کلاهبرداری، تولید اطلاعات جعلی و حتی تهدیدهای زیستی نیز مورد سوءاستفاده قرار بگیرد.
یکی از مهمترین نگرانیهای گیتس، آینده بازار کار است. او معتقد است برخلاف بسیاری از فناوریهای گذشته که مشاغل تازهای برای انسانها ایجاد کردند، هوش مصنوعی میتواند مستقیماً وظایفی را برعهده بگیرد که به تواناییهای شناختی انسان وابستهاند. از حقوق و خدمات مشتریان گرفته تا برنامهنویسی، پزشکی و تولید، طیف گستردهای از مشاغل ممکن است با تغییرات سریع روبهرو شوند؛ هرچند میزان و سرعت این تغییرات در همه حوزهها یکسان نخواهد بود.
گیتس همچنین هشدار داده که جامعه نباید خطرهای امنیتی را به آیندهای دور موکول کند. هوش مصنوعی میتواند به متخصصان امنیت برای شناسایی آسیبپذیریها کمک کند، اما همان قابلیت ممکن است در اختیار مهاجمان نیز قرار بگیرد. جعل صدا و تصویر، دستکاری افکار عمومی و حمله به زیرساختهای حیاتی از جمله خطرهایی هستند که به گفته او نیازمند نظارت و سازوکارهای حفاظتی جدیاند.
با وجود این هشدارها، گیتس هوش مصنوعی را صرفاً تهدیدی برای بشر نمیداند. او به ظرفیت این فناوری برای پیشرفت پزشکی، آموزش و افزایش بهرهوری اشاره میکند، اما معتقد است بهرهمندی از این مزایا به تصمیمهایی بستگی دارد که دولتها، شرکتها و جامعه از همین حالا میگیرند. از نظر او، توسعه هوش مصنوعی بدون برنامهای برای حمایت از کارکنان آسیبدیده و توزیع منصفانهتر منافع آن میتواند شکاف اقتصادی را عمیقتر کند.
نکته مهم در هشدار گیتس، صرفاً احتمال جایگزینی نیروی انسانی با ماشین نیست؛ مسئله این است که ممکن است فرصت کافی برای سازگاری با تغییرات وجود نداشته باشد. اگر فناوریهای قبلی طی چند نسل ساختار اشتغال را تغییر میدادند، ابزارهای هوش مصنوعی میتوانند با سرعت بیشتری وارد محیط کار شوند. به همین دلیل، آموزش مجدد نیروی کار، حمایت از افرادی که شغل خود را از دست میدهند و تعیین مسئولیت حقوقی شرکتهای سازنده هوش مصنوعی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
هشدار درباره ۲۰ سال آشفتگی را نباید پیشبینی قطعی درباره نابودی مشاغل یا شکست جامعه تلقی کرد؛ این بازه بیشتر بیانگر ابعاد احتمالی دوران گذار از نگاه گیتس است. نتیجه نهایی به نحوه توسعه فناوری، قوانین، سیاستهای آموزشی و چگونگی تقسیم منافع اقتصادی بستگی دارد. پرسش مهم این نیست که آیا هوش مصنوعی همه مشاغل را از بین میبرد، بلکه این است که آیا نهادهای اجتماعی و اقتصادی میتوانند همپای سرعت پیشرفت آن تغییر کنند یا نه.