شرکت دفاعی سوئدی ساب (Saab) در ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ از نخستین هواپیمای هشدار زودهنگام و کنترل هوابرد GlobalEye ویژه نیروی هوایی سوئد رونمایی کرد. این هواپیما که در خدمت نظامی سوئد با نام S 106 شناخته می‌شود، قرار است توانایی این کشور را برای شناسایی تهدیدها و نظارت گسترده بر محیط عملیاتی افزایش دهد.
GlobalEye برخلاف هواپیماهایی که عمدتاً برای مراقبت از حریم هوایی طراحی شده‌اند، یک سامانه چندمنظوره شناسایی است. این هواپیما با ترکیب رادار و حسگرهای فعال و غیرفعال، امکان شناسایی و رهگیری اهداف در آسمان، سطح دریا و مناطق زمینی را فراهم می‌کند. اطلاعات جمع‌آوری‌شده می‌تواند در اختیار نیروهای هوایی، دریایی و زمینی قرار بگیرد تا فرماندهان تصویر جامع‌تری از وضعیت منطقه داشته باشند.
مهم‌ترین بخش این سامانه، رادار دوربرد Erieye Extended Range است که روی بدنه هواپیما نصب شده و ظاهری متمایز به آن می‌دهد. بر اساس مشخصات اعلام‌شده از سوی ساب، برد شناسایی این رادار بیش از ۵۵۰ کیلومتر است. چنین بردی می‌تواند به شناسایی زودتر برخی تهدیدها و افزایش زمان واکنش نیروهای دفاعی کمک کند؛ هرچند برد عملیاتی واقعی به نوع هدف، ارتفاع، شرایط محیطی و وضعیت مأموریت بستگی دارد.
GlobalEye بر پایه هواپیمای تجاری Bombardier Global 6000 ساخته شده است؛ پلتفرمی که برای پروازهای دوربرد طراحی شده و امکان حمل تجهیزات شناسایی و سامانه‌های مأموریتی را فراهم می‌کند. ترکیب این هواپیما با تجهیزات راداری و سامانه‌های پردازش اطلاعات، آن را به یک مرکز شناسایی و فرماندهی پرنده تبدیل می‌کند که می‌تواند اطلاعات را در اختیار واحدهای عملیاتی مختلف قرار دهد.
سوئد در مجموع سه فروند GlobalEye سفارش داده است. قرارداد دو فروند نخست در سال ۲۰۲۲ منعقد شد و یک فروند دیگر نیز در سال ۲۰۲۴ به سفارش اضافه شد. نخستین هواپیما پس از رونمایی وارد مرحله آزمایش و تأیید می‌شود و باید پیش از تحویل نهایی، نخستین پرواز و مراحل بررسی فنی را پشت سر بگذارد. گزارش‌های منتشرشده، تحویل نخستین فروند به نیروی هوایی سوئد را برای سال ۲۰۲۷ پیش‌بینی می‌کنند.
رونمایی این هواپیما در شرایطی انجام شده که چند کشور و ائتلاف نظامی به دنبال تقویت توان هشدار زودهنگام هوابرد خود هستند. GlobalEye پیش‌تر به امارات متحده عربی فروخته شده و فرانسه نیز برای خرید این سامانه قرارداد بسته است. ناتو هم در سال ۲۰۲۶ این سامانه سوئدی را به‌عنوان گزینه آینده خود برای قابلیت هشدار زودهنگام هوابرد انتخاب کرده، اما این انتخاب به‌تنهایی به معنای نهایی شدن قرارداد خرید ناوگان ناتو نیست.
بیشتر بخوانید: پهپاد سوئدی تا ارتفاع ۱۰ کیلومتری بالا رفت؛ رقیب تازه بالن‌های هواشناسی از راه رسید
بیشتر بخوانید: چرا بعضی هواپیماها بعد از فرود چتر باز می‌کنند؟ راز چتر ترمز چیست
در مجموع، GlobalEye نمونه‌ای از حرکت سامانه‌های شناسایی نظامی به‌سمت ترکیب داده‌های چندحوزه‌ای است؛ رویکردی که در آن رصد هوا، دریا و زمین به‌جای فعالیت جداگانه، در یک تصویر عملیاتی مشترک ادغام می‌شود. با این حال، توان واقعی این هواپیما در مأموریت‌های عملیاتی سوئد پس از تکمیل آزمایش‌ها و ورود رسمی آن به خدمت روشن‌تر خواهد شد.
