دانشمندان ژاپنی برای نخستین بار موفق شدند با استفاده از اسپرم منجمد یک پرنده در معرض خطر انقراض به نام «ریل اوکیناوا» (Okinawa Rail)، تخم بارور تولید کنند و رشد جنین را تا روز بیستویکم ادامه دهند. این دستاورد میتواند مسیر تازهای برای حفظ گونههای کمیاب پرندگان باز کند؛ هرچند جنین مورد آزمایش در نهایت از تخم خارج نشد.
پژوهشگران اسپرم یک پرنده نر را جمعآوری و با استفاده از ماده محافظ انجماد به نام N-methylacetamide در دمای بسیار پایین نگهداری کردند. سپس نمونه منجمدشده را ذوب کرده و از طریق لقاح مصنوعی به دستگاه تولیدمثل پرنده ماده منتقل کردند.
از میان سه نوبت لقاح مصنوعی، در نوبت دوم تخم بارور به دست آمد. جنین داخل این تخم تا روز بیستویکم رشد کرد، اما نتوانست پوسته تخم را بشکند و از آن خارج شود. آزمایش ژنتیکی نیز تأیید کرد که اسپرم منجمدشده متعلق به همان پرنده نر، عامل باروری بوده است.
یکی از مهمترین ویژگیهای این روش، امکان استفاده از اسپرم پس از انجماد بدون نیاز به حذف ماده محافظ پیش از لقاح مصنوعی است. این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا مراحل اضافی آمادهسازی ممکن است به تعداد و تحرک اسپرمهای گونههای کمیاب آسیب بزند.
پژوهشگران همچنین اسپرم چند پرنده نر دیگر را با همین روش منجمد و ذخیره کردهاند. این ذخایر ژنتیکی میتوانند در برنامههای آینده برای تولیدمثل و حفظ تنوع ژنتیکی جمعیت ریل اوکیناوا مورد استفاده قرار بگیرند.
ریل اوکیناوا پرندهای بومی جزیره اوکیناوا در ژاپن است که توانایی پرواز ندارد و جمعیت آن بر اثر عواملی مانند شکار توسط حیوانات مهاجم و تصادف با خودروها کاهش یافته است. جمعیت این گونه در مقاله پژوهشی حدود ۱۵۰۰ پرنده برآورد شده و حفاظت از زیستگاه و کنترل تهدیدهای محیطی همچنان برای بقای آن ضروری است.
چرا این آزمایش فراتر از یک موفقیت آزمایشگاهی است؟
# اهمیت اصلی این فناوری در ایجاد نوعی بانک ژنتیکی برای گونههای در معرض انقراض است. اگر یک پرنده نر پیش از مرگ اسپرم قابلاستفادهای از خود بهجا بگذارد، امکان نگهداری از بخشی از ذخایر ژنتیکی او برای نسلهای آینده وجود خواهد داشت. این موضوع میتواند به جلوگیری از محدودشدن تنوع ژنتیکی در جمعیتهای کوچک کمک کند.
با این حال، نباید این دستاورد را به معنای احیای قطعی گونه یا تولد موفق پرنده دانست. هنوز تولد جوجه سالم با استفاده از اسپرم منجمد در این آزمایش محقق نشده است و پژوهشگران باید نرخ موفقیت لقاح، رشد جنین و خروج جوجه از تخم را در آزمایشهای بعدی افزایش دهند. ارزش واقعی این روش زمانی مشخص میشود که بتوان آن را بهصورت پایدار برای تکثیر گونههای مختلف در معرض خطر به کار گرفت.