سامانهای فضایی در راه است که میخواهد یکی از محدودیتهای قدیمی GPS را برطرف کند: ضعیفشدن سیگنال در میان ساختمانهای بلند، زیر پوشش درختان و در محیطهای مستعد اختلال. شرکت آمریکایی Xona Space Systems در حال آمادهسازی منظومه ماهوارهای Pulsar است؛ سامانهای که با سیگنالهای قویتر و امکان مکانیابی دقیقتر، میتواند به رقیبی جدی برای فناوریهای ناوبری ماهوارهای فعلی تبدیل شود.
طبق گزارش TechCrunch در ۹ اکتبر ۲۰۲۶، قرار است شش ماهواره نخست این منظومه در ماه اکتبر با موشک اسپیسایکس به فضا پرتاب شوند. این ماهوارهها آغاز استقرار شبکه تجاری Pulsar هستند؛ شبکهای که در نهایت برای فعالیت با ۲۵۸ ماهواره طراحی شده است. بنابراین، این فناوری هنوز در ابتدای مسیر توسعه خدمات گسترده قرار دارد و نباید آن را جایگزینی کامل و آماده برای GPS دانست.
مهمترین ادعای Xona، قدرت سیگنال دریافتی تا ۱۰۰ برابر بیشتر از GPS است. ماهوارههای Pulsar در مدار پایین زمین حرکت میکنند و به همین دلیل فاصله کمتری با سطح زمین دارند. این ویژگی میتواند دریافت سیگنال را در مناطق شهری متراکم، زیر پوشش گیاهی و حتی داخل برخی ساختمانها آسانتر کند؛ محیطهایی که سیگنالهای ناوبری معمولی در آنها با مشکل مواجه میشوند.
این منظومه همچنین با هدف افزایش دقت مکانیابی توسعه یافته است. Xona برای عملکرد کامل شبکه، دقت مکانی در حد چند سانتیمتر را مطرح میکند؛ سطحی از دقت که میتواند برای رباتهای کشاورزی، خودروهای خودران، حملونقل و کاربردهای صنعتی مهم باشد. بااینحال، این ارقام مشخصات و اهداف اعلامشده از سوی شرکت هستند و عملکرد واقعی به شرایط دریافت سیگنال، تجهیزات و میزان پوشش شبکه وابسته خواهد بود.
یکی دیگر از اهداف Pulsar مقابله بهتر با اختلال و جعل سیگنالهای موقعیتیابی است. سیگنال قویتر و سازوکارهای احراز اصالت میتوانند تشخیص سیگنالهای جعلی را آسانتر و اثر برخی اختلالها را محدودتر کنند؛ اما هیچ سامانه ماهوارهای در برابر تمام روشهای پارازیتاندازی و حملات احتمالی مصون نیست. از طرف دیگر، برنامه اولیه پوشش این منظومه هنوز با پوشش پیوسته جهانی فاصله دارد و شرکت باید تعداد بیشتری ماهواره مستقر کند.
برنامه Xona فقط ساخت یک سامانه جایگزین نیست؛ این شرکت میخواهد سیگنالهای Pulsar در کنار سامانههایی مانند GPS دریافت شوند و در بسیاری از موارد، با بهروزرسانی نرمافزاری تجهیزات سازگار به کار گرفته شوند. اگر این وعدهها در مقیاس تجاری محقق شوند، فناوری جدید میتواند دقت و پایداری موقعیتیابی را در برخی شرایط بهبود دهد. بااینحال، فعلاً تعبیر «قاتل GPS» بیشتر یک تیتر هیجانانگیز است؛ مسیر واقعی این فناوری به موفقیت پرتابها، توسعه پوشش و عملکرد آن در آزمایشهای عملی بستگی دارد.
- TechCrunch: Xona’s commercial GPS alternative is about to go live
- Xona Space Systems: اعلام برنامه استقرار نخستین شش ماهواره
- Ars Technica: توضیح فناوری ماهوارههای ناوبری مدار پایین و سیگنال قویتر
- وبسایت رسمی Xona: مشخصات و فناوری Pulsar