شاید تصور نوشیدن شیر سوسک برای بسیاری ناخوشایند باشد، اما همین موضوع توجه گروهی از دانشمندان را به خود جلب کرده است. پژوهش درباره این ماده در سال ۲۰۲۶ نیز با دریافت جایزه ایگ‌نوبل در بخش شیمی دوباره خبرساز شد؛ جایزه‌ای طنزآمیز که به پژوهش‌های غیرمعمول اما تأمل‌برانگیز تعلق می‌گیرد.
البته این ماده را نمی‌توان به شیر معمولی تشبیه کرد. گونه زنده‌زای Diploptera punctata برای تغذیه جنین‌های خود ترشحی تولید می‌کند که حاوی مواد مغذی است. این ماده در دستگاه گوارش جنین به شکل بلورهای پروتئینی درمی‌آید؛ ساختاری که به ذخیره و تأمین انرژی کمک می‌کند.
پژوهشگران در مقاله‌ای علمی که سال ۲۰۱۶ منتشر شد، ساختار این بلورها را با جزئیات بررسی کردند. نتایج نشان داد یک بلور شیر سوسک، در مقایسه با همان جرم از شیر لبنی، بیش از سه برابر انرژی دارد. این بلورها علاوه بر پروتئین، ترکیبات چربی و مواد قندی نیز در خود جای داده‌اند؛ ویژگی‌ای که توجه دانشمندان حوزه تغذیه و زیست‌شناسی را جلب کرده است.
با وجود این، عبارت «سه برابر مغذی‌تر» می‌تواند گمراه‌کننده باشد. نتیجه پژوهش مشخصاً درباره محتوای انرژی بلورهاست و به این معنا نیست که شیر سوسک در همه جنبه‌های تغذیه‌ای از شیر گاو برتر است یا مصرف آن برای انسان فایده اثبات‌شده‌ای دارد.
یکی از موانع مهم، تولید این ماده در مقیاس بالا است. به‌دست‌آوردن مستقیم ترشحات از حشرات برای تولید یک ماده غذایی معمولی چندان عملی به نظر نمی‌رسد؛ به همین دلیل، پژوهشگران درباره ساخت پروتئین‌های مشابه با کمک روش‌های زیستی و سامانه‌هایی مانند مخمر تحقیق کرده‌اند. بااین‌حال، تولید صنعتی، ایمنی مصرف و ارزش غذایی آن برای انسان همچنان به بررسی‌های بیشتری نیاز دارد.
بنابراین، برخلاف تیترهای هیجان‌انگیز، هنوز نمی‌توان گفت دانشمندان به‌زودی شیر سوسک را به‌عنوان نوشیدنی یا مکمل غذایی وارد بازار می‌کنند. آنچه تاکنون به دست آمده، شناخت یک سازوکار زیستی غیرمعمول و بررسی ظرفیت بالقوه آن برای پژوهش‌های آینده است؛ نه تأیید یک خوراکی آماده برای مصرف انسان.
منابع:
