کراتین سالهاست یکی از شناختهشدهترین مکملهای ورزشی برای افزایش قدرت و عملکرد عضلات است؛ اما یک مطالعه جدید نشان داده است که شاید فواید این مکمل فقط به افرادی که مرتب ورزش میکنند محدود نباشد. پژوهشگران دانشگاه Texas A&M دریافتند بزرگسالان میانسالی که کراتین مصرف کردند، حتی بدون شرکت در برنامه ورزشی منظم، افزایش توده بدون چربی و قدرت عضلانی را تجربه کردند.
در این پژوهش، ۶۴ فرد سالم و کمتحرک ۴۵ تا ۶۵ ساله به مدت ۱۲ هفته مورد بررسی قرار گرفتند. شرکتکنندگان روزانه ۱۰ گرم کراتین مونوهیدرات یا دارونما دریافت کردند و بخشی از آنها در برنامه ورزشی و رژیم کاهش وزن نیز حضور داشتند. نتایج گروهی که ورزش نکردند، توجه پژوهشگران را به خود جلب کرد.
افرادی که در گروه بدون ورزش کراتین دریافت کردند، در پایان مطالعه حدود ۲.۴ پوند، معادل تقریباً ۱.۱ کیلوگرم، توده بدون چربی بیشتری به دست آوردند. همچنین قدرت آنها در برخی حرکات از جمله پرس پا و پرس سینه و استقامت عضلانی بهبود پیدا کرد.
البته این یافته به معنی آن نیست که میتوان ورزش را کنار گذاشت و فقط با مصرف کراتین عضله ساخت. در همین مطالعه، افرادی که کراتین را همراه با ورزش و رژیم کاهش وزن دریافت کردند، نتایج بهتری در برخی شاخصها به دست آوردند. پژوهشگران نیز تأکید کردهاند که ورزش همچنان بخش مهمی از حفظ و تقویت عضلات است.
نکته جالب دیگر این مطالعه، بررسی برخی شاخصهای شناختی و حافظه بود. پژوهشگران تغییرات مثبتی را در تعدادی از شاخصهای شناختی مشاهده کردند، اما خود مقاله تأکید دارد که این نتایج شناختی و برخی نشانگرهای زیستی باید اکتشافی در نظر گرفته شوند و هنوز نمیتوان از آنها نتیجه قطعی درباره تقویت مغز گرفت.
نتایج این پژوهش در عین حال با بخشی از مطالعات قبلی تفاوت دارد. برای مثال، یک متاآنالیز جدید درباره زنان یائسه نشان داده است که افزایش توده بدون چربی با کراتین بیشتر زمانی دیده میشود که مکمل با تمرین مقاومتی همراه باشد و در مطالعات بدون تمرین، این اثر معنادار نبوده است. بنابراین به نظر میرسد پاسخ بدن به کراتین میتواند به سن، جنسیت، وضعیت بدنی و شرایط فردی وابسته باشد.
از نظر ایمنی نیز کراتین مونوهیدرات یکی از مکملهایی است که تحقیقات زیادی روی آن انجام شده است. Mayo Clinic میگوید این مکمل بهویژه در کنار تمرین مقاومتی میتواند به افزایش قدرت، اندازه عضلات و عملکرد ورزشی کمک کند. با این حال، افرادی که بیماری زمینهای یا شرایط پزشکی خاص دارند، بهتر است پیش از مصرف منظم مکمل با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند.
در نتیجه، یافته جدید بیشتر از آنکه بگوید «کراتین جای ورزش را میگیرد»، نشان میدهد این مکمل ممکن است در افراد میانسال و کمتحرک نیز روی حفظ توده بدون چربی و قدرت عضلات اثر داشته باشد. برای نتیجهگیری قطعی درباره اینکه آیا کراتین بدون ورزش میتواند در جمعیتهای مختلف باعث افزایش قابلتوجه قدرت و عضله شود، هنوز به مطالعات بزرگتر و طولانیتر نیاز است.