زهره با ابرهای ضخیم و زردرنگش یکی از مرموزترین سیارات منظومه شمسی است، اما در دل همین ابرها پدیدهای وجود دارد که دانشمندان بیش از یک قرن است هنوز نتوانستهاند توضیح کاملی برای آن پیدا کنند: لکههای تاریکی که در نور فرابنفش روی زهره دیده میشوند.
این مناطق تاریک در واقع بخشهایی از ابرهای زهره هستند که مقدار زیادی از نور فرابنفش خورشید را جذب میکنند. دانشمندان تاکنون به مادهای که عامل این جذب است، عنوان «جاذب ناشناخته فرابنفش» دادهاند، اما ترکیب دقیق آن همچنان مشخص نیست.
حالا یک پژوهش تازه که در اوت ۲۰۲۶ منتشر شده، محدودیتهای جدیدی درباره این ماده ارائه کرده است. نتایج نشان میدهد اگر این جاذب در قالب ذراتی پراکنده در ابرهای زهره وجود داشته باشد، باید یا توانایی بسیار بالایی برای جذب نور داشته باشد یا با غلظتی بسیار بیشتر از آنچه تاکنون تصور میشد در ابرها حضور داشته باشد.
اهمیت این کشف فقط به ظاهر عجیب زهره محدود نمیشود. ابرهای این سیاره مقدار زیادی از انرژی خورشید را دریافت میکنند و موادی که نور را جذب میکنند میتوانند بر نحوه توزیع انرژی در جو و در نتیجه بر اقلیم و گردش جوی زهره تأثیر بگذارند.
پژوهشگران تاکنون ترکیبات مختلفی را بهعنوان نامزد این جاذب ناشناخته بررسی کردهاند. ذرات حاوی گوگرد یکی از گزینههای مطرح هستند، اما هنوز شواهد کافی برای اعلام یک پاسخ قطعی وجود ندارد. به همین دلیل، اصطلاح «جاذب ناشناخته» همچنان برای این پدیده استفاده میشود.
این معما از این جهت اهمیت بیشتری پیدا میکند که زهره نزدیکترین نمونه طبیعی برای مطالعه سیارات سنگی با جوهای بسیار ضخیم و غنی از دیاکسیدکربن است. در واقع، شناخت بهتر جو زهره میتواند به دانشمندان کمک کند هنگام بررسی سیارات فراخورشیدی مشابه، دادههای مربوط به جو و ابرهای آنها را بهتر تفسیر کنند. پژوهشهای جدید نیز زهره را یک «معیار» مهم برای مطالعه دنیاهای مشابه زمین در خارج از منظومه شمسی میدانند.
با این حال، هنوز نباید از این کشف نتیجه گرفت که این لکههای تاریک نشانه وجود حیات در زهره هستند. چنین احتمالی در گذشته مطرح شده، اما تاکنون هیچ مدرک قطعی برای وجود حیات در ابرهای زهره به دست نیامده است.
راز اصلی فعلاً سادهتر و در عین حال عجیبتر است: دانشمندان میدانند چیزی در ابرهای زهره بخش زیادی از نور فرابنفش خورشید را جذب میکند، اما هنوز نمیدانند این ماده دقیقاً چیست.
