دانشمندان به شواهد تازهای دست پیدا کردهاند که نشان میدهد عطارد، نزدیکترین سیاره به خورشید، در طول تاریخ خود بسیار بیشتر از برآوردهای قبلی منقبض شده است. بررسی جدید نشان میدهد میزان کوچکشدن این سیاره احتمالاً بین ۱۰ تا ۳۰ درصد بیشتر از چیزی است که پیشتر تصور میشد.
عطارد از حدود ۴.۵ میلیارد سال قبل که شکل گرفته، بهتدریج در حال سرد شدن بوده است. با کاهش دمای بخشهای داخلی، حجم درونی سیاره نیز کاهش پیدا کرده و این فرایند باعث فشرده شدن پوسته و ایجاد چینخوردگیها، پشتهها و پرتگاههای بزرگ روی سطح عطارد شده است.
محققان برای اندازهگیری میزان انقباض عطارد، همین ساختارهای زمینشناسی را بررسی کردهاند. مشکل اینجاست که سطح این سیاره در طول میلیاردها سال بارها با برخورد سیارکها و اجرام دیگر بمباران شده و بخشهایی از آثار قدیمی انقباض را پوشانده است.
پژوهش جدید با استفاده از دادهها و تصاویر مأموریت فضاپیمای MESSENGER ناسا تلاش کرده تأثیر این پوشیدگی را در محاسبات در نظر بگیرد. نتیجه نشان میدهد بسیاری از نشانههای کوچکشدن عطارد در مناطق ناهموار و برخوردخورده سطح آن پنهان شدهاند و به همین دلیل، برآوردهای قدیمی میزان واقعی انقباض را کمتر نشان میدادند.
بر اساس این بررسی، عطارد ممکن است از زمان شکلگیری خود تا امروز حدود ۱۹ تا ۲۳ کیلومتر از قطرش را از دست داده باشد؛ عددی قابل توجه برای سیارهای که قطر آن تنها حدود ۴۸۸۰ کیلومتر است. این یافته میتواند اطلاعات تازهای درباره ساختار داخلی، هسته فلزی بزرگ و روند تکامل زمینشناختی عطارد در اختیار دانشمندان قرار دهد.
این پژوهش همچنین اهمیت مأموریت BepiColombo را بیشتر میکند. این فضاپیما که حاصل همکاری آژانس فضایی اروپا و ژاپن است، قرار است بررسی دقیقتری از عطارد انجام دهد و دادههای جدیدی درباره سطح و ساختار داخلی این سیاره ارائه کند. این اطلاعات میتواند مشخص کند عطارد واقعاً چه مقدار کوچک شده و آیا همچنان روند انقباض آن ادامه دارد یا نه.
در واقع، عطارد برخلاف ظاهر آرام و بیتغییرش، دنیایی کاملاً پویا در مقیاس زمینشناسی است. سرد شدن تدریجی هسته و بخشهای داخلی آن همچنان روی پوسته تأثیر میگذارد و همین موضوع باعث شده کوچکترین سیاره منظومه شمسی به یکی از جالبترین سوژههای مطالعات سیارهشناسی تبدیل شود.
