سرنگونی F-15 سعودی و تغییر تاکتیک ریاض؛ پدافند یمن چه معادله‌ای را تغییر داده است؟

گزارش تازه یک نشریه تخصصی نظامی آمریکایی درباره درگیری‌های اخیر عربستان و یمن، توجه‌ها را به توان پدافند هوایی نیروهای یمنی و تغییر احتمالی روش حملات عربستان جلب کرده است. نشریه «The War Zone» در گزارشی با اشاره به ادعای سرنگونی یک فروند جنگنده F-15 سعودی بر فراز استان مأرب، نوشته است که پدافند هوایی یمن همچنان می‌تواند تهدیدی جدی برای هواپیماهای سرنشین‌دار و پهپادها ایجاد کند.

بر اساس گزارش منتشرشده در رسانه‌های داخلی، نیروهای یمنی تصاویری از لاشه یک جنگنده منتشر کرده و مدعی شده‌اند که یک فروند F-15 نیروی هوایی عربستان را در استان مأرب سرنگون کرده‌اند. The War Zone نیز با بررسی تصاویر منتشرشده، احتمال داده است جنگنده مورد اشاره یک فروند F-15 سعودی با شماره بدنه 5539 باشد. با این حال، این جزئیات در منابع موجود به‌عنوان تحلیل و بررسی رسانه‌ای مطرح شده و برای تفکیک ادعا از تأیید مستقل باید با احتیاط به آن نگاه کرد.

The War Zone در تحلیل خود نوشته است که شبکه پدافند هوایی نیروهای یمنی برخلاف ظاهر پراکنده و غیرمتعارف خود، طی سال‌های گذشته توانسته برای هواپیماهای سرنشین‌دار و بدون سرنشین تهدید ایجاد کند.

بر اساس این گزارش، این شبکه از مجموعه‌ای از سامانه‌های متحرک، موشک‌های زمین‌به‌هوا، برخی موشک‌های هوا‌به‌هوای تغییرکاربری‌یافته و سامانه‌هایی با فناوری ایرانی تشکیل شده است. این نشریه همچنین به استفاده از حسگرهای فروسرخ غیرفعال برای شناسایی و رهگیری اهداف اشاره کرده است.

یکی از نکاتی که در این گزارش مورد توجه قرار گرفته، استفاده از حسگرهای غیرفعال است. برخلاف رادارهای متعارف، این نوع سامانه‌ها الزاماً هشدار الکترونیکی مشخصی برای هواپیمای هدف ایجاد نمی‌کنند و همین موضوع می‌تواند شناسایی منبع تهدید را برای خلبان دشوارتر کند.

بخش مهم گزارش The War Zone به کشف بقایای یک موشک بالستیک چینی در استان مأرب مربوط می‌شود. این نشریه پیش‌تر درباره بقایای یک موشک از نوع DF-15A گزارش داده بود و در تحلیل جدید خود احتمال داده است که خطر پدافند هوایی یمن یکی از عوامل تصمیم عربستان برای استفاده از موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد باشد.

منطق این تحلیل آن است که استفاده از موشک بالستیک می‌تواند امکان حمله به اهداف زمینی را بدون اعزام جنگنده و به خطر انداختن هواپیما و خدمه پروازی فراهم کند. با این حال، این بخش از گزارش در قالب تحلیل رسانه آمریکایی مطرح شده و به معنای تأیید رسمی عربستان درباره علت استفاده از چنین موشکی نیست.

یک روز پیش از انتشار گزارش جدید درباره سرنگونی F-15، تسنیم به نقل از سخنگوی نیروهای مسلح یمن گزارش داد که سامانه‌های پدافندی یمن دو فروند جنگنده F-15 عربستان را در آسمان منطقه المخا در استان تعز شناسایی و رهگیری کرده‌اند.

بر اساس این روایت، جنگنده‌ها از پایگاه خمیس مشیط برخاسته بودند و پس از مواجهه با واکنش پدافندی یمن، منطقه را ترک کردند. سخنگوی نیروهای مسلح یمن مدعی شده بود که این عملیات با استفاده از موشک‌های زمین‌به‌هوای ساخت داخل انجام شده است.

این گزارش با ادعای سرنگونی یک F-15 بر فراز مأرب در روز بعد، بخشی از مجموعه گزارش‌های منتشرشده درباره افزایش فشار پدافند هوایی یمن بر هواپیماهای سعودی را تشکیل می‌دهد. با این حال، میان «رهگیری یا وادار کردن جنگنده به ترک منطقه» و «سرنگونی هواپیما» تفاوت وجود دارد و این دو رویداد نباید یکسان تلقی شوند.

خبرگزاری تسنیم با انتشار گزارش The War Zone، بر این بخش از تحلیل رسانه آمریکایی تمرکز کرده که پدافند هوایی یمن همچنان برای جنگنده‌های پیشرفته تهدید ایجاد می‌کند. خبرگزاری صداوسیما نیز گزارشی با محوریت همین تحلیل منتشر کرده و به بررسی توان شبکه پدافندی یمن پرداخته است.

در همین حال، رسانه‌های داخلی دیگری نیز گزارش‌هایی درباره درگیری‌های اخیر عربستان و یمن و ادعاهای مربوط به F-15 منتشر کرده‌اند. تابناک نیز گزارشی درباره ادعای یمن مبنی بر ساقط کردن جنگنده F-15 عربستان منتشر کرده است.

جنگنده‌های F-15 بخش مهمی از توان رزمی نیروی هوایی عربستان را تشکیل می‌دهند و به همین دلیل گزارش مربوط به سرنگونی یک فروند از آنها توجه رسانه‌های نظامی را به خود جلب کرده است.

اهمیت این موضوع فقط به از دست رفتن یک هواپیما محدود نمی‌شود؛ بلکه در صورت تأیید مستقل، می‌تواند پرسش‌هایی درباره نحوه اجرای عملیات هوایی عربستان در مناطقی که پدافند یمن در آنها فعال است ایجاد کند. در مقابل، در شرایط فعلی بخش مهمی از اطلاعات منتشرشده درباره این حادثه از سوی طرف‌های درگیر یا رسانه‌هایی منتشر شده که به نقل از آنها گزارش داده‌اند و هنوز همه جزئیات آن به‌طور مستقل تأیید نشده است.

در مجموع، گزارش The War Zone نشان می‌دهد که توان پدافند هوایی یمن بار دیگر در مرکز توجه رسانه‌های تخصصی نظامی قرار گرفته است. مهم‌ترین ادعای مطرح‌شده این است که خطر این شبکه پدافندی می‌تواند بر نحوه استفاده عربستان از جنگنده‌های سرنشین‌دار تأثیر گذاشته باشد و استفاده احتمالی از موشک‌های بالستیک برای حمله به اهداف زمینی نیز در همین چارچوب مورد تحلیل قرار گرفته است.