اگر تصور میکنید برای کاهش وزن حتماً باید رژیم غذایی سختگیرانه بگیرید یا ساعتها ورزش کنید، یک پژوهش تازه نشان میدهد زمان خوابیدن هم ممکن است در این مسیر نقش داشته باشد. محققان دریافتند افرادی که زودتر به خواب میروند، در یک مطالعه هشتهفتهای کاهش وزن بیشتری را تجربه کردهاند.
این پژوهش به سرپرستی محققان دانشکده پرستاری دانشگاه نیویورک انجام شده و نتایج آن در نشریه علمی Nursing Research منتشر شده است. در این مطالعه، ۱۹۶ فرد ۲۱ تا ۶۴ ساله مبتلا به پیشدیابت حضور داشتند که بهطور معمول کمتر از شش ساعت و نیم در شب میخوابیدند.
شرکتکنندگان به دو گروه تقسیم شدند. هر دو گروه آموزشهایی درباره تغذیه سالم، فعالیت بدنی و مدیریت استرس دریافت کردند؛ اما برای گروه دوم، آموزش بهداشت خواب نیز در نظر گرفته شد. این آموزشها شامل اصلاح عادتهای خواب، ایجاد ارتباط ذهنی میان تختخواب و خوابیدن و جلو آوردن تدریجی زمان خواب بود.
نتایج نشان داد هر دو گروه در طول هشت هفته کاهش وزن داشتند، اما بررسی دقیقتر اطلاعات شرکتکنندگان یک نکته جالب را آشکار کرد: بهازای هر یک ساعت زودتر خوابیدن، حدود ۶۰۰ گرم کاهش وزن بیشتر در طول این دوره مشاهده شد. این ارتباط مستقل از مدت خواب گزارش شده است.
با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که آموزش خواب بهتنهایی باعث بهبود شاخص قند خون شرکتکنندگان نشد. همچنین نتیجه مربوط به کاهش وزن، ارتباط آماری میان زمان خواب و تغییر وزن را نشان میدهد و نباید آن را بهعنوان اثبات قطعی رابطه علت و معلولی در نظر گرفت.
چرا زودتر خوابیدن ممکن است به کاهش وزن کمک کند؟ یکی از توضیحهای احتمالی، کاهش غذا خوردن در ساعات پایانی شب است. افرادی که دیرتر بیدار میمانند، فرصت بیشتری برای مصرف خوراکیهای اضافه دارند. تغییر ساعت خواب همچنین میتواند بر ریتم شبانهروزی بدن و سازوکارهای مرتبط با اشتها و سوختوساز تأثیر بگذارد.
این یافته به معنی آن نیست که هر فرد با یک ساعت زودتر خوابیدن حتماً ۶۰۰ گرم وزن کم میکند. شرکتکنندگان این پژوهش مبتلا به پیشدیابت و دارای خواب کوتاه بودند؛ بنابراین نمیتوان نتیجه را بدون بررسی بیشتر به همه افراد تعمیم داد. یک مطالعه جداگانه با حمایت مؤسسه ملی سلامت آمریکا نیز نشان داده افزایش مدت خواب در بزرگسالان دارای اضافهوزن میتواند مصرف روزانه انرژی را کاهش دهد؛ موضوعی که اهمیت خواب کافی را در کنار تغذیه و ورزش تقویت میکند.
در مجموع، تنظیم ساعت خواب میتواند یک تغییر ساده و کمهزینه در برنامه زندگی باشد؛ بهخصوص برای افرادی که عادت دارند تا نیمهشب بیدار بمانند. البته برای مدیریت وزن همچنان باید به تغذیه متعادل، تحرک بدنی و خواب کافی توجه کرد و نباید خواب زودهنگام را جایگزین این عوامل دانست.