فریز تخمک در سالهای اخیر به یکی از روشهای مهم حفظ باروری تبدیل شده است؛ روشی که به زنان اجازه میدهد تخمکهای خود را در سن پایینتر ذخیره کنند تا در صورت نیاز، در سالهای بعد برای لقاح آزمایشگاهی از آنها استفاده شود. اما یک سؤال اساسی همچنان مطرح است: چه سنی برای فریز تخمک مناسبتر است؟
بررسی منابع پزشکی معتبر نشان میدهد پاسخ به این سؤال بیش از هر چیز به سن هنگام فریز کردن تخمکها مربوط میشود. کالج سلطنتی متخصصان زنان و زایمان بریتانیا در راهنمای بهروزشده سال ۲۰۲۶ تأکید کرده است که موفقیت فریز تخمک بهشدت به سن فرد هنگام انجام این کار وابسته است و میزان موفقیت در زنان ۳۵ سال و کمتر بیشتر است.
دلیل اهمیت سن این است که با افزایش سن، علاوه بر کاهش ذخیره تخمدانی، کیفیت تخمکها نیز تغییر میکند. در نتیجه ممکن است تعداد تخمکهای قابل برداشت کاهش پیدا کند و احتمال ایجاد جنین با کیفیت مناسب نیز کمتر شود. انجمن آمریکایی پزشکی تولیدمثل (ASRM) نیز در توصیههای سال ۲۰۲۶، سن هنگام فریز و تعداد تخمکهای ذخیرهشده را از عوامل مهم در احتمال موفقیت آینده معرفی کرده است.
یک پژوهش جدید که در سال ۲۰۲۶ در نشریه علمی Human Reproduction منتشر شده، تصویر دقیقتری از تفاوت سنین ارائه میدهد. این مطالعه وضعیت ۵۵۰ زن ۳۰ تا ۴۰ ساله را که تخمکهای خود را به روش انجماد سریع یا Vitrification ذخیره کرده بودند، بررسی کرد. حدود ۶۰ درصد این افراد در ادامه برای استفاده از تخمکهای منجمدشده بازگشتند.
در این مطالعه، میزان زندهماندن تخمک پس از ذوب در گروه ۳۰ تا ۳۵ سال حدود ۹۱ درصد بود، در حالی که این رقم برای زنان ۳۵ تا ۴۰ سال حدود ۸۴ درصد گزارش شد. میزان لقاح نیز در دو گروه بهترتیب ۷۵ و ۵۹ درصد بود. پژوهشگران پس از انتقال یک جنین، بارداری بالینی در هفته ششم را در ۵۶ درصد گروه ۳۰ تا ۳۵ سال و ۲۹ درصد گروه ۳۵ تا ۴۰ سال مشاهده کردند. البته این پژوهش یک مطالعه مشاهدهای و تکمرکزی بوده و هنوز نمیتوان از آن یک رابطه علت و معلولی قطعی استخراج کرد.
با این حال، این نتایج به معنای آن نیست که ۳۵ سال یک مرز ناگهانی است و بعد از آن فریز تخمک بیفایده خواهد بود. دادههای پزشکی نشان میدهند کاهش باروری روندی تدریجی است و شرایط هر فرد، از جمله ذخیره تخمدانی و تعداد تخمکهای قابل برداشت، اهمیت زیادی دارد.
از سوی دیگر، انجمن آمریکایی پزشکی تولیدمثل در بررسی منتشرشده درباره زمان مناسب فریز تخمک، به تحلیلهایی اشاره کرده که در برخی مدلها فریز تخمک در اوایل دهه ۳۰ زندگی، از نظر اقتصادی و احتمال موفقیت آینده شرایط مناسبی دارد. در این بررسی، سنین حدود ۳۱ تا ۳۲ سال برای بیشترین موفقیت در یکی از مدلهای تحلیلشده مطرح شده، اما خود ASRM نیز این موضوع را بهعنوان یک «سن جادویی» برای همه زنان معرفی نمیکند.
در واقع، تصمیم برای فریز تخمک فقط بر اساس سن گرفته نمیشود. تعداد تخمکهایی که در یک یا چند چرخه قابل برداشت است، وضعیت ذخیره تخمدان، سابقه پزشکی و هدف فرد از حفظ باروری نیز در تصمیمگیری نقش دارند. به همین دلیل، متخصصان باروری معمولاً پیش از شروع فرایند، وضعیت فرد را بهصورت جداگانه ارزیابی میکنند.
نکته مهم دیگر این است که فریز تخمک تضمینکننده تولد فرزند در آینده نیست. کالج متخصصان زنان و زایمان آمریکا (ACOG) نیز تأکید میکند که هیچ روش پزشکی نمیتواند حفظ قطعی باروری در آینده را تضمین کند. این سازمان همچنین توصیه میکند افرادی که درباره حفظ باروری خود تصمیم میگیرند، درباره شانس موفقیت و محدودیتهای روش با متخصص باروری مشورت کنند.
بنابراین، اگرچه بازه ۳۰ تا ۳۵ سال را میتوان بر اساس شواهد موجود یکی از دورههای مناسب برای بررسی فریز تخمک دانست، اما نمیتوان آن را برای همه افراد «بهترین سن قطعی» معرفی کرد. شواهد فعلی بیشتر یک پیام روشن دارند: اگر فردی قصد حفظ باروری با فریز تخمک دارد، انجام آن در سنین پایینتر، بهویژه پیش از افت محسوس باروری در اواخر دهه ۳۰ زندگی، معمولاً با شانس بهتری همراه است.
