یک مطالعه بزرگ جدید درباره زایلیتول (Xylitol)، شیرینکننده کمکالری که در محصولاتی مانند آدامسهای بدون قند، خمیردندان، آبنبات و برخی مواد غذایی استفاده میشود، نگرانیهای تازهای درباره ارتباط این ماده با سلامت قلب و عروق ایجاد کرده است. پژوهشگران ارتباط میان سطح بالاتر زایلیتول در خون و افزایش خطر حوادث جدی قلبیعروقی را بررسی کردهاند.
در این پژوهش اطلاعات ۱۷ هزار و ۷۱۰ نفر مورد بررسی قرار گرفت. افرادی که بالاترین سطح زایلیتول را در خون خود داشتند، در مقایسه با گروه دارای پایینترین سطح، طی شش سال ۵۷ درصد بیشتر در معرض حمله قلبی، سکته مغزی یا مرگ ناشی از بیماریهای قلبیعروقی قرار داشتند.
پژوهشگران همچنین مشاهده کردند که با افزایش سطح زایلیتول در خون، احتمال بروز حوادث قلبیعروقی نیز افزایش پیدا میکند. این ارتباط پس از در نظر گرفتن عواملی مانند سن، جنسیت، شاخص توده بدنی، فشار خون، دیابت و چربیهای خون نیز مشاهده شد.
یکی از دلایل اهمیت این یافتهها، تحقیقات قبلی درباره تأثیر زایلیتول بر پلاکتهای خون است. مطالعات آزمایشگاهی نشان دادهاند که این ماده میتواند فعالیت پلاکتها و تمایل آنها به تشکیل لخته را افزایش دهد؛ فرایندی که از نظر زیستی میتواند با سکته و حمله قلبی ارتباط داشته باشد.
البته این مطالعه بهتنهایی ثابت نمیکند که مصرف زایلیتول مستقیماً باعث حمله قلبی یا سکته میشود. پژوهش جدید یک مطالعه مشاهدهای است و افزایش سطح زایلیتول خون میتواند با عوامل دیگری نیز مرتبط باشد. به همین دلیل، محققان بر انجام مطالعات بیشتر برای مشخص شدن رابطه علت و معلولی تأکید کردهاند.
نگرانی درباره زایلیتول موضوع تازهای نیست. یک پژوهش منتشرشده در سال ۲۰۲۴ در European Heart Journal نیز نشان داده بود که سطح بالاتر زایلیتول خون با افزایش خطر حوادث قلبیعروقی ارتباط دارد و آزمایشهای انسانی و آزمایشگاهی، افزایش واکنشپذیری پلاکتها پس از مصرف زایلیتول را نشان داده بودند.
زایلیتول بهطور طبیعی در مقادیر بسیار کم در برخی مواد غذایی وجود دارد، اما مقدار آن در محصولات صنعتی میتواند بسیار بیشتر باشد. به همین دلیل، پژوهشگران خواستار بررسی دقیقتر ایمنی مصرف طولانیمدت این شیرینکننده شدهاند؛ بهخصوص با افزایش استفاده از شیرینکنندههای کمکالری بهعنوان جایگزین شکر.
در حال حاضر، یافتههای جدید بیشتر یک هشدار علمی برای انجام تحقیقات گستردهتر محسوب میشوند و به معنای توصیه فوری برای حذف تمام محصولات حاوی زایلیتول نیستند. با این حال، برای افرادی که بهطور مرتب از محصولات حاوی مقادیر بالای این شیرینکننده استفاده میکنند، توجه به یافتههای جدید و مصرف متعادل محصولات فوقفرآوریشده میتواند اهمیت بیشتری پیدا کند.
