یک شرکت زیستفناوری به نام Life Biosciences نخستین آزمایش انسانی دارویی را آغاز کرده که هدف آن جوانسازی سلولهای پیر از طریق بازبرنامهریزی سلولی است. این درمان با نام ER-100 فعلاً برای درمان بیماریهای مرتبط با افزایش سن در عصب بینایی آزمایش میشود و هنوز هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد میتواند پیری کل بدن انسان را معکوس کند.
ER-100 بر پایه ایدهای به نام بازبرنامهریزی اپیژنتیکی ساخته شده است. دانشمندان تلاش میکنند با تغییر برخی الگوهای تنظیم ژن در سلولهای پیر، آنها را به وضعیت جوانتر برگردانند؛ بدون اینکه هویت اصلی سلول کاملاً از بین برود. این روش از پژوهشهای برنده نوبل شینیا یاماناکا درباره بازبرنامهریزی سلولی الهام گرفته است.
در آزمایش فعلی، ER-100 مستقیماً در چشم تزریق میشود. دلیل انتخاب چشم این است که پژوهشگران میخواهند ابتدا ایمنی این فناوری را در بافتی مشخص و قابل بررسی آزمایش کنند. هدف اولیه، درمان افرادی است که به گلوکوم یا نوعی آسیب عصب بینایی به نام NAION مبتلا هستند؛ بیماریهایی که میتوانند با افزایش سن ارتباط داشته باشند.
این آزمایش در ابتدا حدود ۱۸ تا ۲۰ بیمار را شامل میشود و تمرکز اصلی آن بررسی ایمنی و عوارض جانبی درمان است، نه اثبات اینکه این دارو میتواند انسان را جوانتر کند. بنابراین، اگرچه رسانهها از عبارتهایی مانند «داروی معکوسکننده پیری» استفاده میکنند، هنوز برای چنین ادعای بزرگی شواهد بالینی کافی وجود ندارد.
یکی از دلایل اهمیت این آزمایش آن است که تاکنون بسیاری از نتایج امیدوارکننده بازبرنامهریزی سلولی در سلولها و حیوانات آزمایشگاهی مشاهده شده بود. اکنون برای نخستین بار این ایده وارد آزمایش بالینی روی انسان شده است. اگر این روش در انسان ایمن و مؤثر باشد، در آینده امکان بررسی کاربرد آن برای سایر بافتها و بیماریهای مرتبط با افزایش سن نیز وجود خواهد داشت.
با این حال، مسیر رسیدن از یک آزمایش محدود روی عصب بینایی تا درمان پیری در کل بدن بسیار طولانی است. بازبرنامهریزی بیش از حد سلولها میتواند خطرات جدی داشته باشد و پژوهشگران باید اطمینان پیدا کنند که سلولها ضمن جوانتر شدن، هویت طبیعی خود را حفظ میکنند و دچار رشد کنترلنشده نمیشوند. به همین دلیل، ایمنی یکی از مهمترین پرسشهای این آزمایش است.
این پروژه همچنین نشاندهنده افزایش سرمایهگذاری شرکتهای زیستفناوری روی مفهوم طول عمر سالم (Longevity) است. شرکتهایی مانند Life Biosciences، Retro Biosciences و چند مجموعه دیگر تلاش میکنند به جای درمان تکتک بیماریهای دوران سالمندی، فرآیندهای زیستی مرتبط با پیری را هدف قرار دهند.
در نتیجه، ER-100 را نباید در حال حاضر یک داروی ضدپیری یا جوانکننده عمومی دانست. این دارو هنوز آزمایشی است و هدف فعلی آن بررسی امکان بازگرداندن عملکرد سلولهای آسیبدیده در عصب بینایی است. نتایج آزمایش انسانی مشخص خواهد کرد که آیا این فناوری میتواند از آزمایشگاه به یک درمان واقعی تبدیل شود یا خیر.
