باراک اوباما، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، در اظهاراتی تازه درباره جنگ با ایران گفت تهران اکنون در تنگه هرمز از قدرتی برخوردار است که می‌تواند بر جریان انتقال نفت به بازارهای جهانی اثر بگذارد. او این وضعیت را با افزایش قیمت نفت، گازوئیل و هزینه‌های زندگی در آمریکا مرتبط دانست؛ اظهاراتی که بار دیگر اهمیت راهبردی تنگه هرمز را در معادلات اقتصادی و سیاسی جهان برجسته کرده است.
اوباما در سخنرانی انتخاباتی خود در حمایت از نامزدهای دموکرات، با استفاده از تعبیر «قدرت وتو» درباره موقعیت ایران در تنگه هرمز صحبت کرد. منظور او این بود که اختلال در عبور کشتی‌ها از این گذرگاه می‌تواند پیامدهایی فراتر از منطقه داشته باشد و بر بازار جهانی انرژی و هزینه‌های مصرف‌کنندگان آمریکایی فشار وارد کند.
رئیس‌جمهور پیشین آمریکا همچنین از توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ دفاع کرد و گفت دیپلماسی دولت او توانسته بود بدون نیاز به حمله موشکی، محدودیت‌هایی بر برنامه هسته‌ای ایران اعمال کند. دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۸ آمریکا را از این توافق خارج کرد. اوباما با اشاره به این تصمیم، رویکرد نظامی در قبال ایران را زیر سؤال برد و درباره هزینه‌های جنگ و پیامدهای آن برای آمریکا هشدار داد.
اهمیت این اظهارات در آن است که تنگه هرمز صرفاً یک گذرگاه جغرافیایی نیست؛ این آبراه یکی از مسیرهای کلیدی انتقال نفت و گاز طبیعی مایع در جهان به شمار می‌رود. هرگونه اختلال جدی در تردد نفتکش‌ها می‌تواند نگرانی درباره عرضه انرژی را افزایش دهد و از طریق بالا رفتن هزینه حمل‌ونقل و تولید، به قیمت کالاها و خدمات در کشورهای مختلف منتقل شود.
با این حال، تعبیر «قدرت وتو» به معنای داشتن حق وتوی حقوقی یا حاکمیت انحصاری ایران بر تنگه نیست؛ این عبارت در سخنان اوباما توصیفی سیاسی از توان اثرگذاری ایران بر تردد دریایی و بازار انرژی است. وضعیت حقوقی تنگه، آزادی کشتیرانی و نقش کشورهای ساحلی موضوعاتی جداگانه‌اند و نباید این نقل‌قول را به معنای تأیید یک حق حقوقی تازه تفسیر کرد.
این سخنان در حالی مطرح شده که تنش بر سر تنگه هرمز به یکی از محورهای اصلی اختلاف تهران و واشنگتن تبدیل شده است. گزارش‌های اخیر رویترز نیز نشان می‌دهد بازگشایی این مسیر و چگونگی رفع محدودیت‌ها از موضوعات مهم مذاکرات دو طرف بوده است. بنابراین، اثرگذاری ایران بر عبور نفتکش‌ها علاوه بر بُعد نظامی، به اهرمی در چانه‌زنی سیاسی و اقتصادی تبدیل شده است.
اهمیت سخنان اوباما فقط در انتقاد او از سیاست دولت ترامپ نیست؛ این اظهارات نشان می‌دهد پیامدهای هرگونه درگیری در خلیج فارس می‌تواند مستقیماً به هزینه زندگی در آمریکا و دیگر کشورها منتقل شود. با این حال، افزایش قیمت انرژی تنها به یک عامل وابسته نیست و عرضه جهانی، تقاضا، هزینه حمل‌ونقل و انتظارات بازار نیز در تعیین قیمت‌ها نقش دارند.
