به گزارش خبرگزاری ایمنا، تصور کنید در شبی مهتابی قدم میزنید؛ آرامش و زیبایی شب شما را فرا گرفته است؛ حالا تصور کنید قدمهایتان روی سطح خودِ ماه باشد، اما نه در آن شب رویایی زمینی، بلکه در دلِ شبِ واقعی ماه؛ شبی که دما در آن تا ۲۳۰- درجه سانتیگراد سقوط میکند؛ سرمایی چنان هولناک که لاستیک همچون ظروف شیشهای خُرد میشود و پیچیدهترین مدارهای الکترونیکی به تکهای یخِ بیجان تبدیل میشوند؛ این چالش اصلی مهندسان ناسا برای فتح ماه و مریخ است.
مهندسان ناسا پیش از سفر باید مصالح سفرشان را بشناسند؛ داستان ما از اینجا آغاز میشود، از قلب یک انقلاب خاموش در آزمایشگاههای مرکز تحقیقاتی گِلِن در کلیولند، با ماشینی که کابوس سرمای فضا را به یک مهمان همیشگی و امن برای دانشمندان تبدیل کرده است.
«لِستِر»نام یک دستگاه و یک اختراع مهندسی پیشرفته است؛ سرواژهای که شاید در نگاه اول پیچیده به نظر برسد، اما پشت آن سادگی یک راه حل هوشمندانه نهفته است. لِستر درواقع یک دستگاه شبیهسازِ خلأ و سرمای شبِ ماه است، اما شاهکار اصلی این تیم به رهبری «آریل دیمستون» در این است که لستر برای ایجاد این سرمای کشنده، به هیچ قطرهای از آن مایعات فوقِ سرد و خطرناک مثل نیتروژن یا هلیوم مایع نیازی ندارد. این یعنی یک انقلاب.
برای دههها، آزمایش مواد در سرمای شدید فضا همچون عبور از یک میدان مین بود. مهندسان مجبور بودند با مخازن عظیم و انفجاری نیتروژن مایع سر و کله بزنند، حسگرهای اکسیژن دائم هشدار نشتی بدهند و روند کار بسیار پیچیده کند و پرهزینه بود، اما لستر با یک یخچال صنعتی فوققدرتمند (کرایوکولر) این بازی را تغییر داده است. اولین دستگاه تست مکانیکی «خشک» جهان که در یک محفظه خلأ کامل کار میکند؛ بدون مایع، بدون بخار، بدون خطر انفجار یا خفگی.
دیمستون به سادگی میگوید: «بدون کرایوژن مایع، دیگر به آن همه تجهیزات ایمنی اضافی و هزینههای سرسامآور نیازی نیست.» انقلابی که امنیت و اقتصاد را یکجا به ارمغان آورده است.
اما این جعبه جادوییِ سرد و خشک چه چیزی را آزمایش میکند که اینقدر حیاتی است؟ پاسخ ساده است: رویاهای جسورانه ناسا را. یکی از این رویاها، طراحی لباسهای فضایی نسل بعدی است. تیم ناسا با لستر نخهایی را آزموده که شاید روزی در پارچه این لباسها تنیده شوند؛ لباسهایی که باید فضانوردان را در سرمای وحشتناک قطب جنوب ماه، گرم و انعطافپذیر نگه دارند.
رویای بزرگتر اما برای چرخهای ماهنوردهاست. داستان لاستیکهای پنچرشده در ماه یک کابوس قدیمی است، اما راهحل ناسا به لطف این دستگاه، چیزی شبیه به یک ماده جادویی به نام «آلیاژ حافظهدار» است؛ فلزی هوشمند که میتوانید آن را خم کنید، بکشید، در آتش گرم کنید و در سرمای فضا منجمد کنید، اما باز هم مثل یک فنرِ رها شده، به شکل اولیهاش بازگردد.
دکتر سانتو پادولا دوم، که هدایت این بخش از تحقیقات را بر عهده دارد، با هیجان در مورد روز بزرگ صحبت میکند: آزمایش این آلیاژ در دمای منفی ۲۳۰ درجه با لستر تا ببینند مادهای که تا حالا ندیدهاند، در سردترین نقطه قابل دسترس ماهنوردها چگونه رفتار میکند. چرخهایی از این جنس، کابوس سنگهای تیز ماه و مریخ را برای همیشه دفن میکنند.
این موفقیت چنان ارزشمند است که ناسا علاوه بر ساخت نمونه دوم (لستر ۲)، نسخه اول را به شرکت همکارش در ایندیانا سپرده تا آنها نیز این آلیاژهای رویایی را محک بزنند. ساخت چنین دستگاهی حاصل بیش از دو سال تلاش بیوقفه است.
