در روزهای اخیر گزارشهای متعددی از اختلال شدید در GPS تهران منتشر شده و این مشکل در برخی نقاط پایتخت باعث شده موقعیت مکانی کاربران با محل واقعی آنها مطابقت نداشته باشد. گزارش میدانی دیجیاتو و بازتاب آن در رسانههایی مانند تابناک، عصر ایران، انتخاب و راهبرد معاصر نیز از تشدید اختلال و خطاهای مکانی خبر میدهد.
این اختلال برای کاربران عادی بیشتر هنگام استفاده از Google Maps، Waze و سایر مسیریابها خود را نشان میدهد. در برخی موارد، موقعیت فرد روی نقشه با تأخیر یا پرش نمایش داده میشود و حتی ممکن است نقطه مکانیابی چند صد متر با محل واقعی فاصله داشته باشد. چنین وضعیتی طبیعتاً پیدا کردن مسیر دقیق را دشوار میکند.
یکی از گروههایی که بیشترین دردسر را تجربه میکنند، رانندگان تاکسیهای اینترنتی هستند. وقتی موقعیت مکانی راننده یا مسافر بهدرستی تعیین نشود، پیدا کردن نقطه سوار یا پیاده شدن مسافر و انتخاب مسیر مناسب دشوار میشود. گزارشهای منتشرشده از تهران نیز به همین مشکل اشاره دارند.
اما نکته مهم این است که اختلال GPS الزاماً به معنی خراب شدن GPS گوشی نیست. GPS بخشی از سامانههای ماهوارهای مکانیابی یا GNSS است و اختلال میتواند در نتیجه عواملی مانند جمینگ (Jamming)، یعنی ایجاد پارازیت روی سیگنالهای ماهوارهای، یا اسپوفینگ (Spoofing)، یعنی ارسال سیگنال جعلی برای فریب گیرنده موقعیتیاب، ایجاد شود. آژانس ایمنی هوانوردی اتحادیه اروپا نیز در سال ۲۰۲۶ درباره افزایش موارد اختلال و جعل سیگنالهای GNSS هشدار داده است.
دادههای EASA نشان میدهد که منطقه اطلاعات پروازی تهران (OIIX) نیز در فهرست مناطق دارای گزارش اختلال GNSS قرار گرفته است. با این حال، قرار گرفتن یک منطقه در این فهرست بهتنهایی به معنای مشخص شدن علت اختلال فعلی تهران نیست و نمیتوان بدون اعلام رسمی، عامل مشخصی را مسئول این وضعیت دانست.
گزارشهای فارسی درباره شدت اختلال نیز کاملاً یکسان نیستند. برخی رسانهها از اختلال شدید و گسترده صحبت کردهاند، در حالی که گزارش دیگری از وضعیت GPS تهران را در حال حاضر بیشتر به شکل ناپایداری پراکنده و اختلال خفیف تا متوسط توصیف کرده است. بنابراین به نظر میرسد شدت اختلال میتواند بر اساس نقطه جغرافیایی و زمان استفاده متفاوت باشد.
در چنین شرایطی، اگر مسیریاب گوشی مسیر غیرعادی نشان میدهد، بهتر است کاربر تنها به GPS متکی نباشد و در صورت امکان از نقشه آفلاین، شناخت مسیرهای اصلی و تابلوهای راهنمای شهری نیز کمک بگیرد. همچنین خاموش و روشن کردن GPS یا حتی ریاستارت گوشی ممکن است در برخی خطاهای نرمافزاری مفید باشد، اما اگر مشکل از اختلال خارجی سیگنال باشد، این اقدامات لزوماً مشکل را برطرف نمیکنند.
آیا GPS تهران قطع شده است؟
#خیر؛ گزارشهای موجود بیشتر از اختلال، خطای مکانیابی، پرش موقعیت و ناپایداری سیگنال خبر میدهند، نه اینکه GPS تمام تهران بهطور کامل قطع شده باشد. شدت مشکل نیز در مناطق مختلف میتواند متفاوت باشد.
آیا اینترنت باعث اختلال GPS شده است؟
#لزومـاً نه. GPS برای دریافت سیگنال اصلی خود از ماهواره استفاده میکند و اختلال GPS با قطع یا کندی اینترنت یکی نیست. البته بسیاری از اپلیکیشنهای نقشه برای دریافت اطلاعات نقشه، ترافیک و سرویسهای آنلاین به اینترنت وابستهاند.
آیا مشکل GPS فقط مخصوص تهران است؟
#گزارشهای اخیر تمرکز ویژهای بر تهران دارند، اما اختلالات GNSS پدیدهای محدود به یک شهر یا کشور نیست و در نقاط مختلف جهان نیز گزارش شده است. EASA در گزارشهای خود مناطق متعددی را درگیر اختلال یا جعل سیگنالهای GNSS اعلام کرده است.
آیا اختلال GPS روی تاکسیهای اینترنتی تأثیر دارد؟
#بله. وقتی موقعیت مکانی راننده یا مسافر اشتباه تشخیص داده شود، پیدا کردن محل دقیق و مسیریابی میتواند با مشکل مواجه شود. این موضوع در گزارشهای اخیر مربوط به تهران نیز مورد تأکید قرار گرفته است.
اختلال اخیر GPS در تهران باعث ایجاد مشکل برای مسیریابها، کاربران تلفن همراه و رانندگان تاکسیهای اینترنتی شده است. با توجه به گزارشهای موجود، فعلاً نمیتوان علت قطعی این اختلال را اعلام کرد و نسبت دادن آن به یک عامل مشخص بدون تأیید رسمی صحیح نیست. در عین حال، گزارشهای EASA نشان میدهد اختلال و جعل سیگنالهای GNSS در سالهای اخیر به یک مسئله جدی و گسترده تبدیل شده است.
