گروهی از دانشمندان با بهرهگیری از تلسکوپ فضایی جیمز وب موفق شدند در جو جرم آسمانی GJ504b که با نام سیاره صورتی شناخته میشود، ابرهایی از نمک را شناسایی کنند.
پژوهشگران کیهانشناسی هنگام بررسی سیاره صورتی با ویژگی غیرمنتظرهای در جو آن روبهرو شدند؛ ابرهایی که از نمک تشکیل شدهاند.
تیمی از اخترشناسان به سرپرستی دانشگاه نورثوسترن با کمک تلسکوپ جیمز وب موفق شد جوی مملو از ابرهای نمکی را شناسایی کند؛ پدیدهای که پیشتر نمونهای مشابه آن مشاهده نشده بود. نتایج این تحقیق روز پنجشنبه در نشریه The Astronomical Journal منتشر شد.
جرم آسمانی موسوم به سیاره صورتی که نام رسمی آن GJ504b است، نخستین بار در سال ۲۰۱۳ کشف شد. این جرم از نظر فنی یک سیاره به حساب نمیآید و در رده همراهی با جرم سیارهای قرار میگیرد، زیرا ممکن است یا یک سیاره غولپیکر فراخورشیدی باشد یا یک کوتوله قهوهای کوچک که به دور ستارهای مشابه خورشید میچرخد. بر اساس اطلاعات دانشگاه نورثوسترن، این جرم در مدار ستارهای خورشیدمانند در فاصله ۵۷ سال نوری از زمین قرار دارد و دمای آن حدود ۵۵۰ درجه فارنهایت است. هرچند این دما برای زمین بسیار بالا محسوب میشود، اما در مقایسه با سیارات غولپیکر که معمولاً دمایی بین ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ درجه دارند، بسیار سرد به شمار میرود.
بیشتر بخوانید: «سیاره صورتی» و شگفتی های شورانگیز
انیش بابوراج، سرپرست این مطالعه، به شبکه CBS News گفت که از این کشف شگفتزده شدهاند، زیرا پیشتر تنها در نظریهها مطرح شده بود که ابرهای نمکی ممکن است در جو اجرامی با دمای حدود ۵۰۰ تا ۷۰۰ درجه فارنهایت وجود داشته باشند. او توضیح داد که معمولاً در چنین بازه دمایی هیچ نشانهای از وجود ابرها مشاهده نمیشود و به همین دلیل این کشف برای گروه تحقیقاتی بسیار غافلگیرکننده بود.
سیاره صورتی یا GJ504b میتواند یک سیاره فراخورشیدی غولپیکر یا یک کوتوله قهوهای کوچک باشد که به دور یک ستاره در گردش است.
بر اساس برآوردها، جرم این همراه سیارهای حدود ۲۵ برابر مشتری است و قدمت آن بین ۲.۵ تا ۴ میلیارد سال تخمین زده میشود. بابوراج که پژوهشگر پسادکتری در مرکز اکتشاف و پژوهش میانرشتهای اخترفیزیک دانشگاه نورثوسترن است، توضیح داد که این دمای نسبتاً پایین به سن زیاد جرم مربوط میشود، زیرا سیارات غولپیکر به مرور زمان سردتر میشوند.
وی افزود که همین دمای پایین سبب شده بود مطالعه این جرم از روی زمین بسیار دشوار باشد. به گفته او، گروههای مختلفی از سراسر جهان پیش از این تلاش کرده بودند نور ساطعشده از این جرم را رصد کنند اما موفق نشده بودند. با این حال، تلسکوپ جیمز وب توانست تنها طی دو ساعت دادههای مورد نیاز را با موفقیت ثبت کند.
تلسکوپ جیمز وب قادر است تصاویر فروسرخ، که برای چشم انسان قابل مشاهده نیستند، و همچنین طیفهای نوری ثبت کند. این طیفها نور را به اجزای مختلف تقسیم میکنند و به دانشمندان اجازه میدهند ردپای شیمیایی عناصر و مولکولها را شناسایی نمایند.
پژوهشگران پس از ثبت نور کمفروغ سیاره صورتی، نوعی اثر انگشت نوری تهیه کردند که وجود بخار آب، متان، دیاکسید کربن، آمونیاک و ترکیبات دیگر را در جو آن آشکار نمود. آنها دریافتند که دادههای مشاهدهشده تنها زمانی با مدلهای علمی مطابقت پیدا میکنند که وجود ابرهای نمکی نیز در نظر گرفته شود. این موضوع نشان میدهد ابرهای نمکی بر نوری که تلسکوپ ثبت کرده، تأثیر قابلتوجهی داشتهاند.
بابوراج در گفتوگو با CBS News اظهار داشت که گروه تحقیقاتی واقعاً از این موضوع شگفتزده شده است که جیمز وب تا چه اندازه بهسادگی توانست این جرم را شناسایی کند، در حالی که انجام چنین کاری از سطح زمین تقریباً غیرممکن به نظر میرسید.
او توضیح داد که ابرهای نمکی در واقع جایگاهی میانی در میان انواع ابرهای سیارهای دارند. در زمین، ابرها از آب تشکیل میشوند و در سیاره مشتری ترکیب اصلی آنها آمونیاک است. در جهانهای بسیار داغتر نیز ابرهایی از سیلیکاتها به وجود میآیند. اما در محیطهایی که برای شکلگیری ابرهای آبی یا آمونیاکی بیش از حد گرم و برای تشکیل ابرهای سیلیکاتی بیش از اندازه سرد هستند، ابرهای نمکی میتوانند پدیدار شوند.
بابوراج همچنین به CBS News گفت که قدرت بسیار بالای تلسکوپ جیمز وب امکان شناسایی اجرام سردتر و شرایط جوی متفاوتتری را در آینده فراهم میکند. او افزود که دانشمندان خواهند توانست اجرام سردتر و سردتری را کشف کنند و احتمال دارد بسیاری از این اجرام نسبت فلز به هیدروژن بیشتری در مقایسه با خورشید داشته باشند.
