سریع‌ترین ستاره کهکشان کشف شد؛ S301 با سرعت ۲۵ هزار کیلومتر بر ثانیه دور سیاه‌چاله می‌چرخد

اخترشناسان ستاره‌ای به نام S301 را شناسایی کرده‌اند که در فاصله‌ای بسیار نزدیک از سیاه‌چاله کلان‌جرم مرکز کهکشان راه شیری، یعنی Sagittarius A*، در حال گردش است. این ستاره با سرعتی حدود ۲۵ هزار کیلومتر بر ثانیه حرکت می‌کند؛ یعنی بیش از ۸ درصد سرعت نور و در حال حاضر سریع‌ترین ستاره شناخته‌شده در کهکشان راه شیری محسوب می‌شود.

S301 در نزدیک‌ترین نقطه مدار خود تنها حدود ۱۲ واحد نجومی از Sagittarius A* فاصله می‌گیرد؛ فاصله‌ای تقریباً مشابه فاصله زحل تا خورشید. مدار بسیار کشیده این ستاره باعث می‌شود سرعت آن در طول گردش تغییر چشمگیری داشته باشد و یک دور کامل آن به دور سیاه‌چاله حدود ۸.۷ سال طول می‌کشد.

این کشف با استفاده از ابزار GRAVITY روی تداخل‌سنج تلسکوپ بسیار بزرگ رصدخانه جنوبی اروپا (ESO) در شیلی انجام شده است. پژوهشگران داده‌های رصدی مربوط به سال‌های گذشته را نیز بررسی کرده‌اند تا مسیر حرکت S301 را با دقت بیشتری بازسازی کنند. نتایج این پژوهش در مجله معتبر Nature منتشر شده است.

اهمیت S301 فقط به سرعت فوق‌العاده آن محدود نمی‌شود. مدار نزدیک این ستاره به دانشمندان اجازه می‌دهد اثرات ناشی از چرخش سیاه‌چاله و خمیدگی فضا-زمان را بررسی کنند. اگر رصدهای آینده بتوانند تغییرات بسیار کوچک در مدار S301 را اندازه‌گیری کنند، احتمالاً می‌توان از حرکت این ستاره برای تعیین سرعت و جهت چرخش Sagittarius A* استفاده کرد.

دانشمندان همچنین احتمال می‌دهند S301 در گذشته عضوی از یک سامانه ستاره‌ای دوتایی بوده باشد. بر اساس این سناریو، گرانش شدید Sagittarius A* می‌تواند سامانه دوتایی را از هم گسیخته باشد؛ یکی از ستاره‌ها از مرکز کهکشان دور شده و دیگری در مدار بسیار نزدیک به سیاه‌چاله گرفتار شده است. این فرضیه هنوز نیازمند بررسی‌های بیشتر است.

رصدهای آینده اهمیت زیادی دارند؛ زیرا S301 در حدود سال ۲۰۳۱ دوباره به نزدیک‌ترین بخش مدار خود خواهد رسید. اخترشناسان امیدوارند با استفاده از نسل جدید ابزارهای رصدی، حرکت این ستاره را دقیق‌تر دنبال کنند و برای نخستین بار اطلاعات مستقیمی درباره چرخش سیاه‌چاله مرکزی کهکشان ما به دست آورند. این کشف می‌تواند آزمایش بسیار ارزشمندی برای نظریه نسبیت عام اینشتین در یکی از شدیدترین محیط‌های گرانشی جهان باشد