نیل دگراس تایسون، اخترفیزیکدان شناخته‌شده آمریکایی، در گفت‌وگویی تازه درباره امکان سفر در زمان توضیح داده است که انسان‌ها از نظر علمی می‌توانند به آینده سفر کنند؛ اما بازگشت به گذشته داستان کاملاً متفاوتی دارد. این اظهارات بار دیگر یکی از جذاب‌ترین پرسش‌های علمی را مطرح کرده است: آیا روزی می‌توانیم از زمان خود عبور کنیم و به دوره‌ای دیگر برسیم؟
تایسون در برنامه Hot Ones Game Night، در پاسخ به این پرسش که آیا انسان‌ها روزی قادر به سفر در زمان خواهند بود، ابتدا پاسخی کوتاه و منفی داد؛ اما سپس توضیح داد که سفر به آینده از نظر فیزیک امکان‌پذیر است. منظور او، برخلاف آنچه در بسیاری از فیلم‌های علمی‌تخیلی می‌بینیم، ورود ناگهانی به یک دوره تاریخی دیگر نیست؛ بلکه پدیده‌ای است که از نظریه نسبیت اینشتین سرچشمه می‌گیرد.
بر اساس توضیح تایسون، اگر فردی با سرعت بسیار زیاد در فضا حرکت کند و پس از مدتی به زمین بازگردد، ممکن است زمان کمتری برای او نسبت به افرادی که روی زمین مانده‌اند گذشته باشد. برای مثال، اگر مسافر فضایی فقط چند دقیقه پیر شود، ممکن است روی زمین ساعت‌ها، روزها یا حتی مدت بسیار طولانی‌تری سپری شده باشد. در این حالت، مسافر عملاً به آینده زمین سفر کرده است.
این پدیده با عنوان اتساع زمان شناخته می‌شود و یکی از پیامدهای نظریه نسبیت خاص است. البته تحقق چنین سناریویی در مقیاس چشمگیر به سرعت‌هایی بسیار بالا، نزدیک به سرعت نور، نیاز دارد؛ سرعت‌هایی که فناوری کنونی بشر امکان دستیابی عملی به آن‌ها را برای سفرهای انسانی فراهم نکرده است. بنابراین، امکان فیزیکی این نوع سفر به معنای آماده بودن فناوری لازم برای انجام آن نیست.
اما آیا می‌توان به گذشته برگشت و اتفاقات تاریخی را از نزدیک دید؟ تایسون در توضیحات خود چنین امکانی را برای انسان قابل تحقق نمی‌داند و تأکید می‌کند که ما در مسیر زمان خود حرکت می‌کنیم. این موضوع با سفر به آینده تفاوت دارد؛ زیرا برای بازگشت به گذشته باید با مسائل پیچیده‌ای درباره ساختار فضا-زمان و رابطه علت و معلول روبه‌رو شد.
در فیزیک نظری، برخی راه‌حل‌های معادلات نسبیت عام سناریوهایی مانند مسیرهای بسته در فضا-زمان یا کرم‌چاله‌ها را مطرح می‌کنند که در بحث سفر به گذشته مورد توجه قرار گرفته‌اند. با این حال، وجود راه‌حل ریاضی به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که چنین ساختارهایی در جهان واقعی قابل ایجاد یا استفاده هستند. دانشمندان هنوز روش عملی و تأییدشده‌ای برای ساخت ماشین زمان یا انتقال انسان به گذشته در اختیار ندارند.
در نتیجه، حرف اصلی تایسون این نیست که ماشین زمان به‌زودی ساخته می‌شود؛ بلکه این است که سفر به آینده با تکیه بر قوانین شناخته‌شده فیزیک قابل توضیح است، درحالی‌که سفر به گذشته همچنان با موانع علمی جدی روبه‌روست. برخلاف فیلم‌هایی مانند «بازگشت به آینده»، فعلاً هیچ فناوری اثبات‌شده‌ای وجود ندارد که انسان را به گذشته ببرد یا امکان تغییر رویدادهای تاریخی را فراهم کند.
