بیش از یک قرن پیش، زمانی که فناوری پزشکی و علوم اعصاب هنوز در مراحل ابتدایی خود قرار داشت، یک دانشمند زن توانست ابزاری بسازد که بعدها به یکی از ابزارهای مهم برای مطالعه فعالیت الکتریکی سلولها تبدیل شد؛ آیدا هنریتا هاید (Ida Henrietta Hyde).
هاید در سال ۱۸۵۷ در شهر داونپورت ایالت آیووا متولد شد و مسیر تحصیلش برخلاف بسیاری از دانشمندان همدورهاش بسیار دشوار بود. او در شرایطی وارد دنیای علم شد که زنان با محدودیتهای جدی برای تحصیل و فعالیت دانشگاهی مواجه بودند. با این حال، توانست در دانشگاه کرنل تحصیل کند و در سال ۱۸۹۶ از دانشگاه هایدلبرگ آلمان دکترای علوم طبیعی بگیرد. او نخستین زنی بود که در هایدلبرگ چنین مدرکی دریافت کرد.
اما مهمترین بخش کارنامه علمی هاید به سالهای فعالیت او در دانشگاه کانزاس بازمیگردد. او در آنجا روی فیزیولوژی جانوران و فعالیت الکتریکی سلولها تحقیق کرد و وسیلهای ساخت که امکان تحریک سلول و ثبت فعالیت الکتریکی آن را فراهم میکرد. این ابزار بعدها بهعنوان یک میکروالکترود پیشگامانه شناخته شد.
میکروالکترود در واقع یک الکترود بسیار کوچک است که میتواند برای بررسی پدیدههای الکتریکی در سطح سلول مورد استفاده قرار بگیرد. چنین ابزاری به دانشمندان اجازه داد فعالیت الکتریکی سلولها، از جمله سلولهای عصبی و عضلانی، را با دقت بسیار بیشتری بررسی کنند.
اهمیت کار هاید فقط به ساخت یک ابزار آزمایشگاهی محدود نمیشود. تاریخچه علمی میکروالکترودها نشان میدهد توسعه این فناوری در طول چند دهه و با مشارکت پژوهشگران مختلف انجام شده است؛ با این حال، هاید یکی از چهرههای بسیار مهم در مراحل اولیه این مسیر بود و ابزار او در سال ۱۹۲۱ برای تحریک سلولها و انجام آزمایشهای فیزیولوژیک مورد استفاده قرار گرفت.
جالب اینکه هاید تنها به فعالیت علمی خودش فکر نمیکرد. او در طول زندگی حرفهای از حضور زنان در علم حمایت کرد، برای دانشجویان زن بورسیه ایجاد کرد و در سال ۱۹۰۲ به نخستین زن عضو انجمن فیزیولوژی آمریکا تبدیل شد.
امروزه میکروالکترودهای مدرن بسیار پیشرفتهتر از نمونهای هستند که هاید بیش از یک قرن پیش توسعه دادند، اما اصل ایده همچنان اهمیت خود را حفظ کرده است. نمونههای امروزی برای اندازهگیری فعالیت الکتریکی سلولها و نورونها و در پژوهشهای علوم اعصاب و فیزیولوژی مورد استفاده قرار میگیرند.
داستان آیدا هنریتا هاید در واقع نمونهای از تأثیر یک نوآوری کوچک بر مسیر بزرگ علم است؛ زنی که در دورهای با محدودیتهای جدی برای زنان دانشمند روبهرو بود، ابزاری ساخت که بعدها به یکی از پایههای مطالعه فعالیت الکتریکی سلولهای زنده تبدیل شد.
