یک شرکت داروسازی برزیلی به نام کریستالیا از نتایج اولیه پروژه‌ای برای ساخت واکسن مقابله با اعتیاد به نیکوتین خبر داده است؛ واکسنی که هدفش این است که نیکوتین را پیش از رسیدن به مغز خنثی کند. با این حال، این پروژه هنوز در مراحل بسیار ابتدایی تحقیق قرار دارد و فعلاً آزمایش‌های آن فقط روی حیوانات انجام شده است.
ایده اصلی واکسن این است که سیستم ایمنی بدن را وادار کند آنتی‌بادی‌هایی بسازد که به مولکول‌های نیکوتین موجود در خون متصل شوند. در این حالت، نیکوتین دیگر نمی‌تواند به‌راحتی از سد خونی-مغزی عبور کند و به گیرنده‌های مغز برسد؛ همان جایی که مصرف نیکوتین باعث آزاد شدن دوپامین و ایجاد حس لذت می‌شود.
کریستالیا می‌گوید آنتی‌ژن‌های مصنوعی مورد استفاده در این پروژه توانسته‌اند در مدل‌های آزمایشگاهی تولید آنتی‌بادی اختصاصی علیه نیکوتین را تحریک کنند. در آزمایش حیوانی نیز نامزد واکسن توانسته از شکل‌گیری وابستگی به نیکوتین جلوگیری کند.
این ایده البته کاملاً جدید نیست. واکسن‌های ضدنیکوتین در گذشته نیز در مطالعات انسانی بررسی شده‌اند، اما نتایج آنها برای اثبات تأثیر قطعی در ترک طولانی‌مدت سیگار کافی نبوده است. یک مرور کاکرین نیز اعلام کرده بود که واکسن‌های بررسی‌شده تا آن زمان نتوانسته‌اند به‌طور معناداری نرخ ترک طولانی‌مدت را افزایش دهند.
تفاوت پروژه جدید کریستالیا این است که شرکت تلاش می‌کند پاسخ ایمنی قدرتمند و ماندگاری ایجاد کند تا مقدار بیشتری از نیکوتین در خون توسط آنتی‌بادی‌ها گرفتار شود. با این حال، مشخص نیست این روش در انسان نیز همان نتیجه آزمایش‌های حیوانی را داشته باشد.
در حال حاضر این واکسن هنوز وارد آزمایش‌های بالینی انسانی نشده است. کریستالیا اعلام کرده که پیش از هرگونه درخواست ثبت در سازمان نظارت بر داروهای برزیل، باید مطالعات پیش‌بالینی ایمنی و اثربخشی، توسعه فرمولاسیون و سپس آزمایش‌های انسانی انجام شود. بنابراین فعلاً نمی‌توان از آن به‌عنوان یک واکسن آماده برای ترک سیگار استفاده کرد.
