چرا مردم بومی آمازون کمتر به زوال عقل مبتلا می‌شوند؟

پژوهش‌های انجام‌شده روی مردم بومی تسیمانه (Tsimane) و موسِتن (Moseten) در آمازون بولیوی، سرنخ جالبی درباره ارتباط سبک زندگی و سلامت مغز در دوران سالمندی ارائه کرده‌اند.

این جوامع همچنان بخش بزرگی از زندگی خود را با کشاورزی، ماهیگیری، شکار و جمع‌آوری مواد غذایی می‌گذرانند و فعالیت بدنی روزانه در آنها بسیار بیشتر از جوامع صنعتی است.

مطالعات قبلی نشان داده‌اند که مردم تسیمانه معمولاً فعالیت بدنی بالایی دارند و رژیم غذایی آنها نسبتاً سرشار از فیبر و ماهی و کم‌ازغذاهای فوق‌فرآوری‌شده است. در عین حال، میزان چاقی، دیابت نوع ۲ و فشار خون بالا در این جمعیت پایین‌تر گزارش شده است؛ عواملی که همگی با سلامت مغز و خطر زوال شناختی ارتباط دارند.

یکی از مطالعات تصویربرداری مغز که با حمایت مؤسسه ملی سالمندی آمریکا انجام شد، نشان داد سرعت کاهش حجم مغز مرتبط با افزایش سن در افراد تسیمانه حدود ۷۰ درصد کمتر از افراد سالمند در جوامع صنعتی بوده است. این یافته به‌عنوان نشانه‌ای از ارتباط میان سبک زندگی فعال و سلامت بهتر مغز مطرح شد.

در پژوهش جدیدتر که میزان بروز زوال عقل را در این دو جمعیت بررسی کرد، محققان ۷۳۰ فرد را که در ارزیابی اولیه دچار زوال عقل نبودند، به‌طور میانه برای ۴.۷ سال پیگیری کردند. در این دوره ۲۲ مورد جدید زوال عقل شناسایی شد و میزان بروز بیماری ۷.۴ مورد در هر هزار نفر-سال بود.

پژوهش‌های قبلی نیز نشان داده بودند که شیوع زوال عقل در میان تسیمانه و موسِتن بسیار پایین است و در افراد بالای ۶۰ سال کمتر از ۲ درصد گزارش شده است. محققان در توضیح این یافته به ترکیبی از فعالیت بدنی زیاد، سلامت قلب و عروق بهتر، شیوع پایین‌تر دیابت و چاقی و مصرف کمتر کربوهیدرات‌ها و چربی‌های فرآوری‌شده اشاره کرده‌اند.

زندگی سنتی مردم آمازون به معنی برخورداری از سلامت کامل نیست. این جوامع با میزان بالایی از بیماری‌های عفونی و انگل‌ها و همچنین التهاب سیستمیک مواجه هستند. بنابراین پژوهشگران معتقدند کاهش خطر برخی بیماری‌های مزمن و عوامل قلبی‌عروقی ممکن است بخشی از اثرات منفی این مشکلات را جبران کند.

در مجموع، این مطالعات یک پیام مهم برای پژوهش‌های مربوط به سالمندی دارند: فعالیت بدنی منظم، تغذیه کم‌فرآوری‌شده و کنترل عوامل خطر قلبی‌عروقی می‌توانند با سلامت بهتر مغز در سنین بالا ارتباط داشته باشند. با این حال، نمی‌توان بر اساس این مطالعات گفت که تقلید کامل از سبک زندگی مردم آمازون به‌طور قطعی مانع زوال عقل خواهد شد.