اسکن کلسیم عروق کرونر یا CAC یکی از روشهایی است که پزشکان برای برآورد خطر بیماری قلبی در سالهای آینده استفاده میکنند. این آزمایش با یک سیتیاسکن کمدوز، رسوبات کلسیم در عروق تغذیهکننده قلب را بررسی میکند؛ هرچه امتیاز کلسیم بالاتر باشد، احتمال وجود پلاک و خطر بیماری قلبی نیز بیشتر است.
اما یک پژوهش جدید نشان میدهد این آزمایش برای همه افراد به یک اندازه مفید نیست. بررسی دادههای طولانیمدت نشان داده است که بیشترین ارزش اسکن CAC برای افرادی است که خطر ابتلا به بیماری قلبی در آنها مرزی یا متوسط است؛ یعنی پزشک هنوز درباره شدت خطر و نیاز به درمان پیشگیرانه اطمینان کافی ندارد.
در چنین شرایطی، نتیجه اسکن میتواند به تصمیمگیری درباره اقداماتی مانند شروع داروهای کاهشدهنده کلسترول کمک کند. به همین دلیل، CAC بیشتر بهعنوان ابزاری برای دقیقتر کردن ارزیابی خطر استفاده میشود، نه یک آزمایش عمومی برای همه افراد. مطالعات و توصیههای تخصصی نیز بیشترین کاربرد آن را در افراد بدون علامت اما دارای خطر مرزی تا متوسط نشان میدهند.
در مقابل، برای افرادی که از ابتدا در گروه بسیار کمخطر یا بسیار پرخطر قرار دارند، انجام این اسکن معمولاً اطلاعات چندان تعیینکنندهای اضافه نمیکند. ضمن اینکه آزمایش با مقدار کمی اشعه همراه است و نمیتواند تمام انواع پلاکهای عروق، بهویژه پلاکهای غیرکلسیفیه را نشان دهد.
امتیاز صفر در اسکن به معنای مشاهده نشدن کلسیم در عروق کرونر است و معمولاً با خطر پایینتر همراه است، اما به معنای تضمین نبود بیماری قلبی نیست. از سوی دیگر، افزایش امتیاز CAC با افزایش خطر بیماری قلبی در آینده ارتباط دارد و میتواند اهمیت کنترل عواملی مانند فشار خون و کلسترول را بیشتر مشخص کند.
در نتیجه، اسکن کلسیم قلب را نباید یک آزمایش روتین برای همه افراد دانست. ارزش اصلی آن زمانی است که پزشک پس از بررسی سن، سابقه خانوادگی، فشار خون، کلسترول و سایر عوامل خطر، هنوز درباره میزان خطر یا شروع درمان پیشگیرانه با تردید مواجه باشد.
