تصور کنید ۵۰ ساله هستید، اما نتیجه یک آزمایش نشان میدهد سن بیولوژیکی بدن شما به ۴۵ سال رسیده است. آیا این نتیجه به معنی جوانتر شدن واقعی بدن است؟ پژوهشگران میگویند پاسخ به این سؤال بسیار پیچیدهتر از تغییر یک عدد در آزمایش است.
دانشمندان حوزه پیری معتقدند برای اینکه بتوان ادعا کرد یک درمان واقعاً روند پیری را معکوس کرده، نباید فقط به «سن بیولوژیکی» توجه کرد. در یک مقاله جدید در مجله Cell Metabolism، پژوهشگرانی از جمله جسی پوگانیک و وادیم گلادیشف از دانشگاه هاروارد چارچوبی برای ارزیابی دقیقتر جوانسازی ارائه کردهاند.
سن تقویمی همان عددی است که بر اساس تاریخ تولد محاسبه میشود، اما سن بیولوژیکی با استفاده از نشانگرهای مولکولی و ویژگیهای فیزیولوژیک بدن تخمین زده میشود. کاهش این شاخص میتواند نشان دهد برخی ویژگیهای بدن به الگوهایی نزدیکتر شدهاند که معمولاً در افراد جوانتر دیده میشود؛ اما این موضوع بهتنهایی به معنای معکوس شدن خودِ فرایند پیری نیست.
پژوهشگران تأکید دارند که یک نتیجه قانعکننده باید در دنیای واقعی هم دیده شود. برای مثال، اگر یک درمان سن بیولوژیکی را کاهش دهد، انتظار میرود در کنار آن عملکرد عضلات، تحرک، حافظه یا سایر تواناییهای بدن نیز بهبود پیدا کند و این تغییرات پس از پایان درمان باقی بمانند.
یکی از مشکلات مهم این است که آزمایشهای سن بیولوژیکی هنوز بیشتر برای بررسی گروههای بزرگ طراحی و اعتبارسنجی شدهاند و مشخص نیست نتیجه یک آزمایش تا چه اندازه میتواند وضعیت واقعی یک فرد را نشان دهد. حتی در مطالعات کنترلشده نیز ممکن است یک روش اندازهگیری تغییر را نشان دهد، در حالی که روش دیگری تغییر قابلتوجهی پیدا نکند.
برای نمونه، در مطالعه CALERIE که کاهش کالری را بررسی کرده بود، یک شاخص به نام DunedinPACE کاهش جزئی سرعت پیری را نشان داد، اما دو شاخص دیگر یعنی PhenoAge و GrimAge تغییر معناداری در سن بیولوژیکی تخمینی پیدا نکردند. این تفاوت نشان میدهد نتیجهگیری درباره جوانسازی نمیتواند تنها بر اساس یک «ساعت بیولوژیکی» انجام شود.
پژوهشگران برای ارزیابی ادعاهای مربوط به جوانسازی سه سؤال مهم را پیشنهاد میکنند: آیا دقیقاً همان آزمایش قبل و بعد از درمان انجام شده است؟ آیا تغییر ایجادشده پس از پایان درمان باقی مانده است؟ و آیا نتیجه با یک روش مستقل دیگر نیز تکرار شده است؟
این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا گاهی تغییرات آماری طبیعی میتوانند شبیه جوانسازی به نظر برسند. یکی از نمونهها «بازگشت به میانگین» است؛ یعنی یک نتیجه غیرعادی ممکن است در اندازهگیری بعدی بدون هیچ درمان مؤثری به مقدار معمول نزدیک شود.
در نتیجه، دانشمندان معتقدند قانعکنندهترین نشانه جوانسازی زمانی به دست میآید که چند معیار مستقل، همزمان یک تصویر مشابه ارائه دهند: نشانگرهای مولکولی بدن به سمت الگوهای جوانتر حرکت کنند و در کنار آن، بهبود پایدار در عملکرد واقعی بدن نیز مشاهده شود. به همین دلیل، فعلاً نباید کاهش سن بیولوژیکی در یک آزمایش را به معنای «جوان شدن واقعی انسان» تلقی کرد.
